zondag 11 januari 2015

Voortreffelijkheid

Johann Wolfgang von Goethe                                                              Spreuk 72
                                                                          Hoofdstuk 1: Het onderscheiden



Het ware, goede en voortreffelijke is eenvoudig en altijd aan zichzelf gelijk, hoe het ook verschijnt. De misvatting echter, die terechtwijzing wekt, is hoogst veelsoortig, gedifferentieerd, en niet alleen met het goede en ware, maar ook met zichzelf strijdig en in tegenspraak. Daarom moet lofprijzen in alle literatuur voorrang krijgen boven blameren.


Das Wahre, Gute und Vortreffliche ist einfach und sich immer gleich, wie es auch erscheine. Das Irren aber, das den Tadel hervorruft, ist höchst mannigfaltig, in sich selbst verschieden, und nicht allein gegen das Gute und Wahre, sondern auch gegen sich selbst kämpfend, mit sich selbst in Widerspruch. Daher müssen in jeder Literatur die Ausdrücke des Tadels die Worte des Lobes überwiegen.



Rudolf Steiner                                                                                  Commentaar
                                                                                       Spreuk 63 tot en met 81



In deze spreuken worden de redenen voor spreuknummer 60 tot en met 62 aangegeven.


In diesen Sprüchen werden die Gründe für Nr. 60-62 angegeben.


Audiovisuele weergave spreuk 72




Muziek
Der Schatzgräber - Hanns Eisler
Gedicht
Der Schatzgräber - Johann Wolfgang von Goethe

5 opmerkingen:

  1. Noten

    ① De slotzin van aforisme 72 roept extra vragen op, omdat Goethe het gestelde daarmee koppelt aan gehalte van literatuur en literatuurkritiek. Beide ziet Goethe afhankelijk van de cultuur en tijdsperioden waarin schrijvers opereren in combinatie met een wel dan niet geoefend en ontwikkeld lezerspubliek. Goethe neemt de eenvoud, voortreffelijkheid en trefzekerheid van de Grieken tot maatstaf. Hij ziet wat dat aangaat een omkering bij de oude Romeinen ten opzichte van de oude Grieken. Zie daarover het volgende tekstcitaat uit het boek Geistiger Handelsverkehr – Komparistische Aspekte der Goethezeit (bladzijde 189 en 190):

    Weltliteratur und Literaturkritik

    Wie kommen wir zu fundierten Urteilen Über den literarischen Wert der uns zugekommenen Werke aller Sprachen? Über diese Grundfrage aller Literaturkritik - aber auch der auf wertende Auswahl des weltliterarisch Bedeutsamen angewiesenen Komparatistik! - hat sich Goethe nun wieder generelle Rechenschaft abzulegen gesucht. So handelt seine nachgelassene Thesengruppe SiP :*"2.121.1.-3. ganz grundsätzlich von Lob und Tadel der Literatur. Und gleich wieder ist ein historischer Vergleich zur Hand - über das Verhältnis von Billigung und Missbilligung, von Irrtum und Wahrheit in griechischer, römischer und moderner Literaturkritik:

    Goethe:

    Das Wahre, Gute und Vortreffliche ist einfach und sich immer gleich, wie es auch erscheine. Das Irren aber, das den Tadel hervorruft, ist höchst mannigfaltig, in sich selbst verschieden; und nicht allein gegen das Gute und Wahre, sondern auch gegen sich selbst kämpfend, mit sich selbst in Widerspruch. Daher müssen in jeder Literatur die Ausdrücke des Tadels die Worte des Lobes überwiegen.

    Bei den Griechen, deren Poesie und Rhetorik einfach und positiv war, erscheint die Billigung öfter als die Missbilligung; bei den Lateinern hingegen ist es umgekehrt - und je mehr sich Poesie und Redekunst verdirbt, desto mehr wird der Tadel wachsen und das Lob sich zusammenziehen.
    Die Literatur verdirbt sich nur in dem Maße, als die Menschen verdorbener werden.


    ② Moderne literatuur laat zich schijnbaar moeilijk vergelijken met die van de oude Grieken en Romeinen, maar als het gaat om gehalte en kritiek kan de literatuur van de oudheid naar Goethe’s opvatting toch als maatstaf en illustratiemateriaal dienen. Interessant dienaangaande is natuurlijk ook zijn punt van ‘verdorvenheid’ en ‘degeneratie’ ten opzichte van ‘voortreffelijkheid’ in poëzie en spraakkunst. Uit uitspraken daarover van Goethe in Eckermanns Gesprekken met Goethe kan worden opgemaakt dat Goethe hierin historische golfbewegingen ziet, langdurige en kortstondige.

    Literatuurkritiek is de laatste eeuwen uitgegroeid tot een academische wetenschap, waarvan de richting, het niveau en de snit op zichzelf ook weer aan (heftige) kritiek onderhevig is. Menig recensent voert vandaag de dag, wel dan niet terecht, een giftige pen (was dat in de tijd van Goethe wel zoveel anders?), en schrijverschap is in de 20e en 21e eeuw uitgegroeid tot een heuse professie. Tegenwoordig doen zich meer ‘broodschrijvers’ voor die puur kunnen leven van hun pennenvruchten en bestsellers, wat mede vastzit aan een moderne boekenindustrie.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Aanvulling en precisering bij noot 1 aangaande de Duitse term:
      verderbt (van Dale):
      1. corrupt, onleesbaar geworden, verknoeid (van een tekst)
      2. verdorven, ontaard, verlopen (met betrekking tot menselijke karakter)

      Verwijderen
  2. DeKantlijnVertaling.
    Het ware, goede en voortreffelijk is aan de eenvoud gelijk, in welke hoedanigheid het ook verschijnt.
    De vergissing echter, die het afkeurende oordeel oproept, kent veel ongelijke facetten, wankelt in doelen, meningen en neigingen, en niet alleen tegen het Goede en het Ware, het strijdt echter evenzo tegen zichzelf en weerspreekt zichzelf.
    Daarom dienen in elke literatuur de woorden die lofspreken zwaarder wegen dan de afkeurende oordelen.

    *Heraclitus zei het zo; Voor God is alles mooi, goed en juist: slechts de mensen houden het ene voor een juist het andere voor onjuist.
    *Heraklit o.a. Deel I van II 41, 43 e.v. Rudolf Steiner Die Rätsel der Philosophie.

    De Heilige Oorlog. Jihad of Kruistocht?
    Heilige oorlogen kennen wij sinds de Griekse oudheid, de heiligschennis van het orakel van Delphi.

    Aanleiding; Je suis Charlie.
    Kleine chronologie; In 1960 verscheen Anachromagazin Hara – Kiri, 1969 L’Hebdo Hara - Kiri opgevolgd door Charlie Hebdo.
    Charly Brown is een stripfiguur, Hedomadaire betekent wekelijks tijdschrift.
    Charlie Hebdo verschijnt vanaf 1970 t/m 1980 en dan weer vanaf 1992 wekelijks.

    Jihad is regelmatig nieuws en daarmee beschouw ik enige bekendheid.
    Ik belicht eerst kort de kruistocht, die te typeren is als Heilige oorlog en laat dan enige beelden in taal zien die refereren aan het middendeel van de bovenstaande spreuk, beginnend met;
    De vergissing…eindigend met;… weerspreekt zichzelf.

    *Kruistocht; werd door de Christenen beschouwd als Heilige oorlog met als doel de stad Jerusalem – het symbool voor God op aarde. Paus Urbanus II zou hebben uitgeroepen God wil hetom daarmee Christenen uit Europa op te roepen de stad te 'bevrijden' van de moslims.
    Historische menen dat wij niet nauwkeurig kunnen weten waarom de eerste kruistocht werd georganiseerd, omdat de over geleverde verslagen vooral in het licht van de overwinning zijn geschreven. Over de latere kruistochten die allemaal in het licht staan van de eerste is dit wel duidelijk, de kerk formuleerde; dat de christen zich van zijn zonden kon bevrijden door op pelgrimstocht te gaan of door op kruistocht te gaan.
    In totaal betrof dit tussen 1097 en 1291 vanuit West – Europa acht kruistochten richting Jerusalem.

    Vergissing en Weerspraak.

    In alle straten en op alle pleinen lagen bergen van afgeslagen hoofden, handen en benen.
    Welk een passende bestraffing!

    Raimond van Aquilers elfde eeuw, kroniek schrijver en deelnemer eerste kruistocht* in 1095.

    In de Al – Aksa moskee doodden de Franken meer dan zeventigduizend moslims, onder hen vele immans, geleerden, vromen en asceten, die hun land verlaten hadden om vreedzaam in dit oord te leven…
    Ibn al – Athir 1160 – 1233 Historicus.

    Zie toch wat hoe de Franken zich verenigen, welk doel zij najagen, wat zij gepresteerd hebben. Alles wat zij hebben opgeofferd, deden zij uit pure ijver om hun geloof te verdedigen!
    Saladin 1138 – 1193 Krijgsheer derde kruistocht.
    Voor jullie is het Ware Kruis een simpel stuk hout zonderwaarde. Voor ons is het een heiligdom, dus laat de sultan het aan ons teruggeven.
    Richard Leeuwenhart 1157 – 1199 antwoord aan Saladin ↑.

    Franken droegen geen lendendoek in het badhuis. Deze Frank rukte daarom mijn lendendoek van mijn heupen en toen hij zag dat ik mijn schaamhaar had afgeschoren, riep hij verbaasd: "Salim!" Bij hem was het haar zo lang als zijn baard.
    *Ontleend aan De Kruistochten Tentoonstelling Museum Catharijnenconvent Utrecht in 2005/2006.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Die islamische Kultur hat dabei keinen geringeren als Johann Wolfgang von Goethe auf ihrer Seite

    Das ganze Weltall gehorcht einer festen Ordnung,
    wie veränderlich auch seine Zustände sein mögen,
    und es herrscht Harmonie zwischen allen seinen Bestandteilen,
    wie unterschiedlich sie auch sind.

    Ibn al-Hai˚am (gest. 432/1041) aus: Maq®la f¬ Kaif¬yat ar-ra◊ad.

    "ZUR ZEIT DER ROMANTIK, als unter dem Eindruck einer kurz zuvor entstandenen, den historischen Tatsachen nicht gerecht werdenden Periodisierung ein einseitiger Renaissance-Begriff und eine Negierung der Leistungen des Mittelalters vorherrschten, veröffentlichten JeanJacques
    Sédillot und sein Sohn Louis-Amélie im Jahre 1834 die französische Übersetzung der in Paris erhaltenen Handschrift des monumentalen arabischen Werkes von Abu l-ºasan al-Marr®ku•¬ (7./13. Jh.) über angewandte Astronomie und astronomische Instrumente.
    Ihr folgte zehn Jahre später eine bewundernswerte Studie über al-Marr®ku•¬s Buch vom Sohne Sédillot.
    Zwar hatten schon zuvor Persönlichkeiten wie Johann Gottfried Herder (1744- 1803), Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), Kurt Sprengel (1766-1833) oder Alexander von Humboldt (1769-1859) in humanistischem Geist den Muslimen oder Arabern die Anerkennung zukommen lassen, die ihnen in der Geschichte der Wissenschaften gebührt, doch führten Vater und Sohn Sédillot einen Jahrzehnte dauernden Kampf für eine gerechtere Einstellung der gelehrten Welt gegenüber den Verdiensten des arabisch-islamischen Kulturkreises, auch wenn dies bei Fachkollegen und an der französischen Akademie mißliebig war"…

    …"Weder die Ablehnung noch die Verteidigung der arabisch-islamischen Wissenschaften war mit
    dem Ausgang des 16. Jahrhunderts beendet, sondern beide dauern bis heute an.
    Die islamische Kultur hat dabei keinen geringeren als Johann Wolfgang von Goethe auf ihrer Seite, der seiner Bewunderung deutlichen Ausdruck verliehen hat: «Wollen wir an diesen Produktionen der herrlichsten Geister teilnehmen, so müssen wir uns orientalisieren, der Orient wird nicht zu uns herüberkommen. Und obgleich Übersetzungen höchst löblich sind, um uns anzulocken, einzuleiten, so ist doch aus allem vorigen ersichtlich, daß in dieser Literatur die Sprache als Sprache die erste Rolle spielt.
    Wer möchte sich nicht mit diesen Schätzen an der Quelle bekannt machen!"*

    Bron: *West-östlicher Divan. Noten und Abhandlungen zu besserem Verständnis des West-östlichen Divans, in: Goethes Werke.

    Bijlage - Info.
    http://www.ibttm.org/museum/sammlung/Volume1DE.pdf
    Deel één vormt de uitgebreide inleiding in 218 pagina’s Einführung in die Geschichte der Arabisch – Islamischen Wissenschafte.
    http://www.ibttm.org/museum/sammlung/Volume2DE.pdf
    Deel twee bevat Astronomie met afbeeldingen in kleur in 226 pagina’s met voortreffelijke weergave van astronomische instrumenten met een zeer fraaie ambachtelijk fijnzinnige uitvoering.
    Complete sterrenwachten zijn als ontwerp en uitvoeringen te zien.
    Heeft U een ruime achtertuin, bouw er zelf één!

    http://web.uni-frankfurt.de/fb13/igaiw/publication/naturalsciences.html
    Hier vind je de volledige publicatielijst, van bovengenoemde delen, in vijf hoofddelen met andere wetenschapsgebieden als Geografie, geneeskunst etc.
    Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften* an der Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main.
    Fuat Sezgin is de pionier, oprichter van *en auteur.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. De islamitische cultuur heeft niemand minder dan John Wolfgang Goethe aan haar zijde

    Het gehele wereldal behoort toe aan een vaste orde,
    hoe dynamisch zijn verschijning ook moge zijn,
    en er heerst harmonie tussen al zijn verschijningsvormen,
    hoe onderscheidend zij ook zijn.

    Ibn al-Haiám.

    Tijdens het tijdperk van de Romantiek, toen onder de druk van een kort daarvoor ontstane, aan de niet in overeenstemming met de feitelijke gang van zaken een beperkt Renaissance begrip en een negering van de verworvenheden van de middeleeuwen domineerde, maaakten JeanJacques Sédilot
    en zijn zoon Louis-Amélie in het jaar 1834 de Franse vertaling van het in Parijs behouden handschrift van het monumentale Arabische werk van Abu I Hassan al Marrku (7/13 eeuw) over toegepaste astronomie en astronomische instrumenten.
    Daarop volgde tien jaar later een bewonderenswaardige studie over al-Marrku’s boek door zijn zoon Sédilot.
    Weliswaar hadden al eerder persoonlijkheden als Johann Gottfried Herder- 1774/1803, Johann Wolfgang Goethe (1749/1832, Kurt Sprengel 1766/1833 of Alexander Humbolt 1769/1859 vanuit de Humanistische traditie, terecht de erkenning toegekend aan Moslims of Arabieren, die bij hun Geschiedenis van de wetenschappen past.
    Desondanks voerden vader en zoon Sëdillot tientallen jaren durende strijd voor een passende juiste instelling van de wereld van geleerden tegenover de verdiensten van de Arabische-islamitische cultuurkringen, ook als deze afgunst opleverde bij vakcollega’s en niet geliefd was bij de Franse Academie.

    …Nog de afwending noch de verdediging van de Arabisch-islamitische wetenschappen was met het ten einde lopen van de 16e eeuw beëindigd, zij duren echter voort tot vandaag de dag.
    De islamitische cultuur heeft daarbij niemand minder dan Johann Wolfgang Goethe aan haar zijde staan, die duidelijk uitdrukking heeft gegeven van zijn bewondering: Willen wij gezamenlijk deelnemen aan de resultaten van de heerlijkste geesten, dan zullen wij ons moeten 'orientaliseren' de Oriënt zal niet naar ons toekomen. Hoewel de vertalingen ten hoogste te loven zijn, om ons te verleiden, ons in te voeren, zo is toch vooral in te zien, dat in deze literatuur de spraak als taal de eerste rol speelt.
    Wie zou zich niet met deze schatten aan de bron bekend willen maken!*

    Bron: West östlicher Divan – Goethe.

    Bijlage – Info – zie onderaan de Duitse tekst hierboven ↑.

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Sprüche in Prosa

2015

Spreuk 158 – Levende eenheid – 14 mei 2015

Spreuk 157 – Heuristiek – 12 mei 2015

Spreuk 156 – Illusoire inkapseling – 7 mei 2015

Spreuk 155 – Verstommen – 4 mei 2015

Spreuk 154 – Skelet en eeuwige rede – 2 mei 2015

Spreuk 153 – Geognosie en verbeeldingskracht - 30 april 2015

Spreuk 152 – Creatief omwerken – 28 april 2015

Spreuk 151 – Onderscheiden van rede en verstand – 25 april 2015

Spreuk 150 – Algemene oorzaken – 18 april 2015

Spreuk 149 – Eenvoud – 16 april 2015

Spreuk 148 – Ondeelbaar fenomeen – 15 april 2015

Spreuk 147 – Geschiedkundige methode – 13 april 2015

Spreuk 146 – Mechaniseren – 12 april 2015

Spreuk 145 – Tezamen gedacht – 11 april 2015

Spreuk 144 – Symptoom en kwaal – 9 april 2015

Spreuk 143 – Werking en oorzaak – 8 april 2015

Spreuk 142 – Nadelen bij vragen over oorzakelijkheid – 6 april 2015

Spreuk 141 – Causaliteitsdenken – 5 april 2015

Spreuk 140 - Nabijgelegen fenomenen en hardleersheid – 4 april 2015

Spreuk 139 – Fenomenen gewaarworden – 3 april 2015

Spreuk 138 – Mensheidsformaat of kleingeestigheid – 2 april 2015

Spreuk 137 – Oerfenomenen en angst – 31 maart 2015

Spreuk 136 – Karakteristieke oerfenomenen – 30 maart 2015

Spreuk 135 – Kernvraagstukken – 29 maart 2015

Spreuk 134 – Oorspronkelijke condities – 28 maart 2015

Spreuk 133 – Voortgang onderzoek – 23 maart 2015

Spreuk 132 – Elementaire ervaringen – 22 maart 2015

Spreuk 131 – Beroep doen op metafysica – 21 maart 2015

Spreuk 130 – Metafysica van de verschijnselen – 20 maart 2015

Spreuk 129 – Bestaan – 19 maart 2015

Spreuk 128 – Betrekkelijk en toch absoluut – 18 maart 2015

Spreuk 127 – De natuur en het bijzondere en het algemene – 17 maart 2015

Spreuk 126 – Ware symboliek – 16 maart 2015

Spreuk 125 – Bijzonder algemeen – 15 maart 2015

Spreuk 124 – Geldige algemeenheid – 14 maart 2015

Spreuk 123 – Trefzeker – 13 maart 2015

Spreuk 122 – Operationeel waarheidsgevoel – 12 maart 2015

Spreuk 121 – Waarde van fenomenen – 11 maart 215

Spreuk 120 – Experiment – 10 maart 2015

Spreuk 119 – Uitvindingen en ontdekkingen – 9 maart 2015

Spreuk 118 – Principe van de kleurschakering – 8 maart 2015

Spreuk 117 – Werkende beginselen – 25 februari 2015

Spreuk 116 – Deelverklaring – 24 februari 2015

Spreuk 115 – Van weten naar wetenschap – 23 februari 2015

Spreuk 114 – Groeiende twijfel – 22 februari 2015

Spreuk 113 – Waarachtig en leugenachtig – 21 februari 2015

Spreuk 112 – Wetenschappelijke zekerheid – 20 februari 2015

Spreuk 111 – Spinozisme versus machiavellisme – 19 februari 2015

Spreuk 110 – Enthousiast overdenken – 18 februari 2015

Spreuk 109 – Consequenties – 17 februari 2015

Spreuk 108 – Praktijk en mensenverstand – 16 februari 2015

Spreuk 107 – Filosofie en mensenverstand – 15 februari 2015

Spreuk 106 – Kritiek van het mensenverstand – 14 februari 2015

Spreuk 105 – Algemeen verstand – 13 februari 2015

Spreuk 104 – Genius – 12 februari 2015

Spreuk 103 – Markant – 11 februari 2015

Spreuk 102 – Onderscheid en verstand – 10 februari 2015

Spreuk 101 – Uit elkaar houden en invoegen – 9 februari 2015

Spreuk 100 – Poëzie van het genie – 8 februari 2015

Spreuk 99 – Uiterlijk en innerlijk – 7 februari 2015

Spreuk 98 – Gewoon bekijken en zuiver aanschouwen – 6 februari 2015

Spreuk 97 – Zuiver opvatten en recht doen – 5 februari 2015

Spreuk 96 – Vruchtbare beschouwingswijze – 4 februari 2015

Spreuk 95 – Geen mythologie en legenden in de wetenschap – 3 februari 2015

Spreuk 94 – Twee klippen – 2 februari 2015

Spreuk 93 – Niet op slot gooien – 1 februari 2015

Spreuk 92 – Analogie met goed gezelschap – 31 januari 2015

Spreuk 91 – Inductie – 30 januari 2015

Spreuk 90 – Voortschrijden – 29 januari 2015

Spreuk 89 – Axioma enthymeem – 28 januari 2015

Spreuk 88 – Ongeluk – 27 januari 2015

Spreuk 87 – Herleiden en relateren – 26 januari 2015

Spreuk 86 – Eenvoud – 25 januari 2015

Spreuk 85 – Strategie – 24 januari 2015

Spreuk 84 – Probleem onderkennen – 23 januari 2015

Spreuk 83 – Miniaturen – 22 januari 2015

Spreuk 82 – Leemten – 21 januari 2015

Spreuk 81 – Afstemmen – 20 januari 2015

Spreuk 80 – Zekere koers met open blik – 19 januari 2015

Spreuk 79 – Bekopen en losraken – 18 januari 2015

Spreuk 78 – Feedback – 17 januari 2015

Spreuk 77 – Diepgang – 16 januari 2015

Spreuk 76 – Gelijke bron – 15 januari 2015

Spreuk 75 – Speelruimte voor vergissingen – 14 januari 2015

Spreuk 74 – Onwillig mopperen – 13 januari 2015

Spreuk 73 – Direct benutten – 12 januari 2015

Spreuk 72 – Voortreffelijkheid – 11 januari 2015

Spreuk 71 – Ware wijsheid – 10 januari 2015

Spreuk 70 – Wakker ontwaken – 9 januari 2015

Spreuk 69 – Achterhalen – 8 januari 2015

Spreuk 68 – Bestendigen – 7 januari 2015

Spreuk 67 – Aanmatiging matigen – 6 januari 2015

Spreuk 66 – Geholpen worden of verward raken – 5 januari 2015

Spreuk 65 – Binnensluipen en afweren – 4 januari 2015

Spreuk 64 – Onjuiste voorstelling van zaken – 3 januari 2015

Spreuk 63 – Vasthouden of loslaten – 2 januari 2015

Spreuk 62 – Goede voornemens – 1 januari 2015

2014

Spreuk 61 – Geen idee – 31 december 2014

Spreuk 60 - Realiteitszin, aannamen en hersenschimmen – 30 december 2014

Spreuk 59 – Guitig opgestelde hypothesen – 29 december 2014

Spreuk 58 – Rijzende problemen – 28 december 2014

Spreuk 57 – Hypothesen als loopplanken – 27 december 2014

Spreuk 56 – Wirwar – 26 december 2014

Spreuk 55 - Vitterige waarnemers en grillige theoretici – 25 december 2014

Spreuk 54 – Abstraheren en concretiseren – 24 december 2014

Spreuk 53 – Nut van theorieën – 23 december 2014

Spreuk 52 – Nietszeggende gemiddelden – 22 december 2014

Spreuk 51 – Zuivere ervaring – 21 december 2014

Spreuk 50 – Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Spreuk 49 – Onverloochenbaar – 19 december 2014

Spreuk 48 – Eigenheid – 18 december 2014

Spreuk 47 – Januskop – 17 december 2014

Spreuk 46 – Dialectiek – 16 december 2014

Spreuk 45 – Terminologie in verhouding tot fenomenen – 15 december 2014

Spreuk 44 – In het oog vatten en doordenken – 14 december 2014

Spreuk 43 – Taalworstelingen – 13 december 2014

Spreuk 42 – Bemoeienis – 12 december 2014

Spreuk 41 – Zelfeducatie en ondersteuning – 11 december 2014

Spreuk 40 – Transparantie – 10 december 2014

Spreuk 39 – Maximes helder bezien – 9 december 2014

Spreuk 38 – Omstreden raken – 8 december 2014

Spreuk 37 – Zwart op wit – 7 december 2014

Spreuk 36 - Gehoorbereik – 6 december 2014

Spreuk 35 – Onbegrip 5 december 2014

Spreuk 34 – Vermeend weerleggen – 4 december 2014

Spreuk 33 – Gezindheden – 3 december 2014

Spreuk 32 – Leer van Newton – 2 december 2014

Spreuk 31 – Onenigheid en problemen – 1 december 2014

Spreuk 30 – Gekante meningen – 30 november 2014

Spreuk 29 – Probleemstelling en twistappels – 29 november 2014

Spreuk 28 – Stokken en stilstaan – 28 november 2014

Spreuk 27 – Verstaanbaarheid – 27 november 2014

Spreuk 26 – Inlevingsvermogen – 26 november 2014

Spreuk 25 – Glad ijs – 25 november 2014

Spreuk 24 – Vrije val en botsing – 24 november 2014

Spreuk 23 – Antropomorfisme inherent aan menselijke natuur – 23 november 2014

Spreuk 22 – Wie of wat spreekt zich uit? – 22 november 2014

Spreuk 21 – Gelijke onderkent gelijke – 21 november 2014

Spreuk 20 – Uitgangspunt bij menselijke waarheden – 20 november 2014

Spreuk 19 – Menselijke voorstellingswijze en menselijke waarheid – 19 november 2014

Spreuk 18 – Ja en nee uit de mond van de natuur – 18 november 2014

Spreuk 17 – Verstand en hulpmiddelen – 17 november 2014

Spreuk 16 – Vrije focus – 16 november 2014

Spreuk 15 – Het onbeschrijfbare beschrijven – 15 november 2014

Spreuk 14 – Berekening en experiment – 14 november 2014

Spreuk 13 – Mens en moderne fysica – 13 november 2014

Spreuk 12 – Tolk van het verstand – 12 november 2014

Spreuk 11 – Zintuiglijke ervaringen en geestelijke vermogens – 11 november 2014

Spreuk 10 – Perspectivische wetten – 10 november 2014

Spreuk 9 – Blikrichting en corresponderende hoek – 9 november 2014

Spreuk 8 – Verschilzicht en positieverandering – 8 november 2014

Spreuk 7 – Gezichtsvermogen – 7 november 2014

Spreuk 6 – Vergelijken – 6 november 2014

Spreuk 5 – Aan- en indachtigheid – 5 november 2014

Spreuk 4 – Bedrieglijk oordeel – 4 november 2014

Spreuk 3 – Betrouwbare zintuigen – 3 november 2014

Spreuk 2 – Menselijke wijsheid – 2 november 2014

Spreuk 1 - Kenverhoudingen - 1 november 2014

Inleiding en verantwoording van Rudolf Steiner – 1 november 2014

Introductie en verantwoording – 1 november 2014