dinsdag 13 januari 2015

Onwillig mopperen

Johann Wolfgang von Goethe                                                              Spreuk 74
                                                                          Hoofdstuk 1: Het onderscheiden



Wie niet inziet, hoe het ware praktisch uitkomst biedt, mag er graag op vitten, enkel omdat hij daarmee zijn verkeerde, moeilijke manier van doen enigermate goedpraten kan.


Wer nicht einsieht, wie das Wahre praktisch erleichtert, mag gern daran mäkeln, damit er nur sein irriges, mühseliges Treiben einigermaßen beschönigen könne.



Rudolf Steiner                                                                                  Commentaar
                                                                                   bij spreuk 63 tot en met 81



In deze spreuken worden de redenen voor spreuknummers 60 tot en met 62 aangegeven.


In diesen Sprüchen werden die Gründe für Nr. 60-62 angegeben.


Audiovisuele weergave spreuk 74




Muziek
Wanderers Nachtlied - Alexander Voormolen
Gedicht
Wanderers Nachtlied - Johann Wolfgang von Goethe

5 opmerkingen:

  1. Mäkeln – Kanker – Machiavelli
    Een kanker in de morgen brengt kommer en zorgen, maar let op, Een kanker in de avond werkt verkwikkend en lavend.

    RTL Nederland krijgt de Machiavelliprijs 2014*, de jaarlijkse prijs voor een instelling of persoon die heeft uitgeblonken op het gebied van publieke communicatie.Dat uitblinken – een vorm van voortreffelijkheid - wil je met dit blog ook wel bereiken.
    Toch?

    Daarmee heeft RTL op eigen wijze een verheffingstaak op zich genomen, herkenbaar en voor een breed publiek.
    Bij de ideeën van de politieke denker Machiavelli denkt men al snel aan het principe het doel heiligt de middelen.

    Als het doel –Sprüche in Prosa – vertalen is, is aan het vertaal middel wel een vraag te stellen.
    Tenminste als de verhefffingstaak enigermate kwalitatief vertegenwoordigd wil zijn.
    Draagt Mäkeln vertaald met kankeren bij aan het verheffen van de taal, verheffen van Goethe’s zegswijze?

    Mäkeln duidt op 'iets afwaarderen' een persoon of een ding, bij zaken doen, op onderhandelen en niet op Kankerin het Goethe – woordenboek vinden wij het begrip Kanker niet!
    Daar werken toch deskundigen filologen, ten gunste van de Nationale Duitse trots en eer, het hele oeuvre van Goethe door op zijn woordenschat, dat betekend, er is waarde aan te hechten!
    Tenzij spraakwetenschap in dit kader te 'Mäkeln' is op goede gronden.

    De woordverzamelaars en opstellers van het Grimm woordenboek**, die deels hetzelfde tijdperk betreft, stellen een kanker in de morgen brengt kommer en zorgen, maar let op, een kanker in de avond werkt verkwikkend en lavend.

    Iemand die 'Mäkeln' bedrijft wordt ook wel een 'Beckmesser' genoemd een kleinzielige pedante kritikaster.
    Om RTL spoedig te verlaten en bij de cultuur uit te komen, volgt hier een fantastische enscenering en uitvoering van een 'Beckmesser'
    Sixtus Beckmesser in Wagners Oper „Die Meistersinger von Nürnberg“ (1867
    Meistersinger - Baritone Markus Werba als Sixtus Beckmesser.
    http://www.youtube.com/watch?v=m4qs8bFZORw

    * http://www.nrc.nl/nieuws/2015/01/12/rtl-nederland-krijgt-machiavelliprijs-grote-bijdrage-vernieuwing-tv/

    Uit Grimm’s Wörterbuch**Aristophanes. dieser vogelkanker umspinnt mich eben mit seinen glänzenden seidenfäden und läszt mich nicht los, nicht aber um mich auszusaugen ... J. Paul an H. Voss s. 124 (briefwechsel, Heidelb. 1833); die spinner sind gewöhnlich kleine kanker geworden, fangen fliegen und mücken. Immermann Münchh. 3, 91, daselbst kankerkönig, könig Kanker im waldmärchen. bemerkenswert eine volksmäszige redensart: einem einen kanker kauen (thür., sächs.), es einem anthun, in gutem und schlimmem sinne, ausdrücklich z. b. als liebeszauber, oder eines feindes tod herbeizuführen, sichtlich auf einem alten gebrauch der spinne zu zauber beruhend; gewisse spinnen gelten als glückbringend, daher glückskanker (thür., sächs.), aber 'ein kanker am Morgen (begegnend) bringt Kummer und sorgen', doch 'ein Kanker am Abend erquickend und labend'

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. 'Kankeren', is inderdaad een ongelukkige vertaalwoord in dit geval. Is te sterk uitgedrukt en te specifiek en misschien ook te beladen hier (associatie met de gevreesde ziekte). Ging te zeer en te snel van de van Dale uit. Het Goethe Woordenboek vormt inderdaad een goede barometer. Duden nuanceerde ook al. En ja, in dit geval biedt zelfs het Kramer woordenboek is ditmaal trefzekerder dan de stellige van Dale: vitten, berispen. Overigens vraag ik me af of er etymologisch verband bestaat tussen mäkeln en mekkeren. En ja, als het om zaniken gaat, kan mekkeren tevens worden vertaald met mäkeln, aldus de van Dale.

      Laten we het er maar op houden dat de Rotterdammer in mij (spreekwoordelijke kankerpitten) hier te lichtvaardig de term kankeren heeft gebezigd. Waarvan akte.

      Verwijderen
  2. In het midden van de 15e eeuw is er sprake van mākelāre, mākelēre, nederlandse makelaar de mekkeraar ligt via mēkeler, mākeler voor de hand, maar die ontwikkeling zet zich niet door.
    Uiteindelijk gaat het naar de makelaar – der Makler - zaken bedrijven of bemiddelen, maken of handelen, zaken doen onderhandelen.
    Bij mäkeln past zaken doen in de zin van afwaarderen, beknibbelen, marchanderen, pingelen.

    Ik kom plots via zoeken op: Hier nemen zij het minder nauw met mäkeln en zet zich meckern wel door, iemand die wel van Holland hield.
    http://wortschatz.uni-leipzig.de/cgi-bin/wort_www.exe?site=1&Wort=m%E4keln
    Synonyme: ablehnen, anfechten, aussetzen, beanstanden, bemäkeln, bemängeln, beschweren, herumkritteln, herummäkeln, herummeckern, herumnörgeln, knurren, kritisieren, kritteln, meckern, mißbilligen, monieren, mosern, nörgeln, quengeln, räsonieren, raunzen, reklamieren.

    Dornseiff-Bedeutungsgruppen: Dornseiffs Wortschatz nach Sachgruppen* ist bis heute das bedeutendste onomasiologische Wörterbuch der deutschen Sprache.* in tegenstelling tot een alphabetische rangschikking.
    'Der Franz' bedreef Onomasiologie en wie wil er op een verjaardag bij de vraag wat doe jij, niet antwoorden: "Ik ben Onomasioloog?"
    Oh, jij bedoelt dat je betekenis, duiding geeft aan het woord binnen een kader, antwoord je dan gevat zonder te al te veel te 'mäkeln'.

    10.18* Wählerisch: mäkeln, schwanken
    10.26* Unzufriedenheit: brummen, futtern, kritteln, mäkeln, maulen, meckern, motzen, murren, nörgeln, opponieren, räsonnieren, schmollen, unzufrieden
    15.25* Tadel, Missbilligung: abrücken, absprechen, abtun, aburteilen, anprangern, aussetzen, ausstellen, beanstanden, bekritteln, bemäkeln, bessern, brandmarken, diskreditieren, festnageln, herumhacken, korrigieren, kritisieren, mäkeln, tadeln
    16.18* Übler Geschmack: mäkeln

    BeantwoordenVerwijderen
  3. DeKantLijnVertaling
    Wer nicht einsieht, wie das Wahre praktisch erleichtert, mag gern daran mäkeln, damit er nur sein irriges, mühseliges Treiben einigermassen beschönigen könne.

    Wie niet inziet, hoe het waarachtige het praktische leven verlicht, heeft er geen trek in om over zijn onjuiste, moeizame bedrijvigheid te onderhandelen, om zijn gewichtig doenerij op enigerlei wijze te kunnen vergoelijken.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. In plaats van 'kankeren', had ik beter kunnen schrijven 'vitten'. 'kankeren is zo drastisch en agressief en cru klinkend. Beide vertaalvormen staan aangegeven in de van Dale.

    mäkeln (van Dale) =
    1. vitten, kankeren
    2. (zelden) makelen, makelaar zijn

    Zal het in die zin aanpassen. Met het woord 'enigermate' eraan toegevoegd.

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Sprüche in Prosa

2015

Spreuk 158 – Levende eenheid – 14 mei 2015

Spreuk 157 – Heuristiek – 12 mei 2015

Spreuk 156 – Illusoire inkapseling – 7 mei 2015

Spreuk 155 – Verstommen – 4 mei 2015

Spreuk 154 – Skelet en eeuwige rede – 2 mei 2015

Spreuk 153 – Geognosie en verbeeldingskracht - 30 april 2015

Spreuk 152 – Creatief omwerken – 28 april 2015

Spreuk 151 – Onderscheiden van rede en verstand – 25 april 2015

Spreuk 150 – Algemene oorzaken – 18 april 2015

Spreuk 149 – Eenvoud – 16 april 2015

Spreuk 148 – Ondeelbaar fenomeen – 15 april 2015

Spreuk 147 – Geschiedkundige methode – 13 april 2015

Spreuk 146 – Mechaniseren – 12 april 2015

Spreuk 145 – Tezamen gedacht – 11 april 2015

Spreuk 144 – Symptoom en kwaal – 9 april 2015

Spreuk 143 – Werking en oorzaak – 8 april 2015

Spreuk 142 – Nadelen bij vragen over oorzakelijkheid – 6 april 2015

Spreuk 141 – Causaliteitsdenken – 5 april 2015

Spreuk 140 - Nabijgelegen fenomenen en hardleersheid – 4 april 2015

Spreuk 139 – Fenomenen gewaarworden – 3 april 2015

Spreuk 138 – Mensheidsformaat of kleingeestigheid – 2 april 2015

Spreuk 137 – Oerfenomenen en angst – 31 maart 2015

Spreuk 136 – Karakteristieke oerfenomenen – 30 maart 2015

Spreuk 135 – Kernvraagstukken – 29 maart 2015

Spreuk 134 – Oorspronkelijke condities – 28 maart 2015

Spreuk 133 – Voortgang onderzoek – 23 maart 2015

Spreuk 132 – Elementaire ervaringen – 22 maart 2015

Spreuk 131 – Beroep doen op metafysica – 21 maart 2015

Spreuk 130 – Metafysica van de verschijnselen – 20 maart 2015

Spreuk 129 – Bestaan – 19 maart 2015

Spreuk 128 – Betrekkelijk en toch absoluut – 18 maart 2015

Spreuk 127 – De natuur en het bijzondere en het algemene – 17 maart 2015

Spreuk 126 – Ware symboliek – 16 maart 2015

Spreuk 125 – Bijzonder algemeen – 15 maart 2015

Spreuk 124 – Geldige algemeenheid – 14 maart 2015

Spreuk 123 – Trefzeker – 13 maart 2015

Spreuk 122 – Operationeel waarheidsgevoel – 12 maart 2015

Spreuk 121 – Waarde van fenomenen – 11 maart 215

Spreuk 120 – Experiment – 10 maart 2015

Spreuk 119 – Uitvindingen en ontdekkingen – 9 maart 2015

Spreuk 118 – Principe van de kleurschakering – 8 maart 2015

Spreuk 117 – Werkende beginselen – 25 februari 2015

Spreuk 116 – Deelverklaring – 24 februari 2015

Spreuk 115 – Van weten naar wetenschap – 23 februari 2015

Spreuk 114 – Groeiende twijfel – 22 februari 2015

Spreuk 113 – Waarachtig en leugenachtig – 21 februari 2015

Spreuk 112 – Wetenschappelijke zekerheid – 20 februari 2015

Spreuk 111 – Spinozisme versus machiavellisme – 19 februari 2015

Spreuk 110 – Enthousiast overdenken – 18 februari 2015

Spreuk 109 – Consequenties – 17 februari 2015

Spreuk 108 – Praktijk en mensenverstand – 16 februari 2015

Spreuk 107 – Filosofie en mensenverstand – 15 februari 2015

Spreuk 106 – Kritiek van het mensenverstand – 14 februari 2015

Spreuk 105 – Algemeen verstand – 13 februari 2015

Spreuk 104 – Genius – 12 februari 2015

Spreuk 103 – Markant – 11 februari 2015

Spreuk 102 – Onderscheid en verstand – 10 februari 2015

Spreuk 101 – Uit elkaar houden en invoegen – 9 februari 2015

Spreuk 100 – Poëzie van het genie – 8 februari 2015

Spreuk 99 – Uiterlijk en innerlijk – 7 februari 2015

Spreuk 98 – Gewoon bekijken en zuiver aanschouwen – 6 februari 2015

Spreuk 97 – Zuiver opvatten en recht doen – 5 februari 2015

Spreuk 96 – Vruchtbare beschouwingswijze – 4 februari 2015

Spreuk 95 – Geen mythologie en legenden in de wetenschap – 3 februari 2015

Spreuk 94 – Twee klippen – 2 februari 2015

Spreuk 93 – Niet op slot gooien – 1 februari 2015

Spreuk 92 – Analogie met goed gezelschap – 31 januari 2015

Spreuk 91 – Inductie – 30 januari 2015

Spreuk 90 – Voortschrijden – 29 januari 2015

Spreuk 89 – Axioma enthymeem – 28 januari 2015

Spreuk 88 – Ongeluk – 27 januari 2015

Spreuk 87 – Herleiden en relateren – 26 januari 2015

Spreuk 86 – Eenvoud – 25 januari 2015

Spreuk 85 – Strategie – 24 januari 2015

Spreuk 84 – Probleem onderkennen – 23 januari 2015

Spreuk 83 – Miniaturen – 22 januari 2015

Spreuk 82 – Leemten – 21 januari 2015

Spreuk 81 – Afstemmen – 20 januari 2015

Spreuk 80 – Zekere koers met open blik – 19 januari 2015

Spreuk 79 – Bekopen en losraken – 18 januari 2015

Spreuk 78 – Feedback – 17 januari 2015

Spreuk 77 – Diepgang – 16 januari 2015

Spreuk 76 – Gelijke bron – 15 januari 2015

Spreuk 75 – Speelruimte voor vergissingen – 14 januari 2015

Spreuk 74 – Onwillig mopperen – 13 januari 2015

Spreuk 73 – Direct benutten – 12 januari 2015

Spreuk 72 – Voortreffelijkheid – 11 januari 2015

Spreuk 71 – Ware wijsheid – 10 januari 2015

Spreuk 70 – Wakker ontwaken – 9 januari 2015

Spreuk 69 – Achterhalen – 8 januari 2015

Spreuk 68 – Bestendigen – 7 januari 2015

Spreuk 67 – Aanmatiging matigen – 6 januari 2015

Spreuk 66 – Geholpen worden of verward raken – 5 januari 2015

Spreuk 65 – Binnensluipen en afweren – 4 januari 2015

Spreuk 64 – Onjuiste voorstelling van zaken – 3 januari 2015

Spreuk 63 – Vasthouden of loslaten – 2 januari 2015

Spreuk 62 – Goede voornemens – 1 januari 2015

2014

Spreuk 61 – Geen idee – 31 december 2014

Spreuk 60 - Realiteitszin, aannamen en hersenschimmen – 30 december 2014

Spreuk 59 – Guitig opgestelde hypothesen – 29 december 2014

Spreuk 58 – Rijzende problemen – 28 december 2014

Spreuk 57 – Hypothesen als loopplanken – 27 december 2014

Spreuk 56 – Wirwar – 26 december 2014

Spreuk 55 - Vitterige waarnemers en grillige theoretici – 25 december 2014

Spreuk 54 – Abstraheren en concretiseren – 24 december 2014

Spreuk 53 – Nut van theorieën – 23 december 2014

Spreuk 52 – Nietszeggende gemiddelden – 22 december 2014

Spreuk 51 – Zuivere ervaring – 21 december 2014

Spreuk 50 – Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Spreuk 49 – Onverloochenbaar – 19 december 2014

Spreuk 48 – Eigenheid – 18 december 2014

Spreuk 47 – Januskop – 17 december 2014

Spreuk 46 – Dialectiek – 16 december 2014

Spreuk 45 – Terminologie in verhouding tot fenomenen – 15 december 2014

Spreuk 44 – In het oog vatten en doordenken – 14 december 2014

Spreuk 43 – Taalworstelingen – 13 december 2014

Spreuk 42 – Bemoeienis – 12 december 2014

Spreuk 41 – Zelfeducatie en ondersteuning – 11 december 2014

Spreuk 40 – Transparantie – 10 december 2014

Spreuk 39 – Maximes helder bezien – 9 december 2014

Spreuk 38 – Omstreden raken – 8 december 2014

Spreuk 37 – Zwart op wit – 7 december 2014

Spreuk 36 - Gehoorbereik – 6 december 2014

Spreuk 35 – Onbegrip 5 december 2014

Spreuk 34 – Vermeend weerleggen – 4 december 2014

Spreuk 33 – Gezindheden – 3 december 2014

Spreuk 32 – Leer van Newton – 2 december 2014

Spreuk 31 – Onenigheid en problemen – 1 december 2014

Spreuk 30 – Gekante meningen – 30 november 2014

Spreuk 29 – Probleemstelling en twistappels – 29 november 2014

Spreuk 28 – Stokken en stilstaan – 28 november 2014

Spreuk 27 – Verstaanbaarheid – 27 november 2014

Spreuk 26 – Inlevingsvermogen – 26 november 2014

Spreuk 25 – Glad ijs – 25 november 2014

Spreuk 24 – Vrije val en botsing – 24 november 2014

Spreuk 23 – Antropomorfisme inherent aan menselijke natuur – 23 november 2014

Spreuk 22 – Wie of wat spreekt zich uit? – 22 november 2014

Spreuk 21 – Gelijke onderkent gelijke – 21 november 2014

Spreuk 20 – Uitgangspunt bij menselijke waarheden – 20 november 2014

Spreuk 19 – Menselijke voorstellingswijze en menselijke waarheid – 19 november 2014

Spreuk 18 – Ja en nee uit de mond van de natuur – 18 november 2014

Spreuk 17 – Verstand en hulpmiddelen – 17 november 2014

Spreuk 16 – Vrije focus – 16 november 2014

Spreuk 15 – Het onbeschrijfbare beschrijven – 15 november 2014

Spreuk 14 – Berekening en experiment – 14 november 2014

Spreuk 13 – Mens en moderne fysica – 13 november 2014

Spreuk 12 – Tolk van het verstand – 12 november 2014

Spreuk 11 – Zintuiglijke ervaringen en geestelijke vermogens – 11 november 2014

Spreuk 10 – Perspectivische wetten – 10 november 2014

Spreuk 9 – Blikrichting en corresponderende hoek – 9 november 2014

Spreuk 8 – Verschilzicht en positieverandering – 8 november 2014

Spreuk 7 – Gezichtsvermogen – 7 november 2014

Spreuk 6 – Vergelijken – 6 november 2014

Spreuk 5 – Aan- en indachtigheid – 5 november 2014

Spreuk 4 – Bedrieglijk oordeel – 4 november 2014

Spreuk 3 – Betrouwbare zintuigen – 3 november 2014

Spreuk 2 – Menselijke wijsheid – 2 november 2014

Spreuk 1 - Kenverhoudingen - 1 november 2014

Inleiding en verantwoording van Rudolf Steiner – 1 november 2014

Introductie en verantwoording – 1 november 2014