woensdag 3 december 2014

Gezindheden

Johann Wolfgang von Goethe                                                              Spreuk 33
                                                                          Hoofdstuk 1: Het onderscheiden



Met ware gelijkgezinden kan men op den duur niet in onmin geraken, men kan het altijd weer vinden met elkaar; met eigenlijk tegengezinden probeert men tevergeefs eensgezind te blijven, maar het valt altijd weer uit elkaar.


Mit wahrhaft Gleichgesinnten kann man sich auf die Länge nicht entzweien, man findet sich immer wieder einmal zusammen; mit eigentlich Widergesinnten versucht man umsonst Einigkeit zu halten, es bricht immer wieder einmal auseinander.



Rudolf Steiner                                                                                   Commentaar
                                                                                   bij spreuk 27 tot en met 45



De door mensen verworven waarheden zijn in hun fijnere vertakkingen en in de gevoelsnuances, waarmee ze worden begeleid, zo intiem en individueel, dat ze naar hun volle inhoud, door een tweede niet totaal begrepen kunnen worden. Men kan eigenlijk alleen zichzelf echt begrijpen. In een discussie sluiten de voorstellingen die twee mensen met één en hetzelfde woord verbinden nooit naadloos bij elkaar aan.


Die von dem Menschen gewonnenen Wahrheiten sind in ihren feineren Verzweigungen und in den Gefühlsnuancen, von denen sie be gleitet werden, so intim und individuell, daß sie, ihrem vollen Gehalte nach, von einem zweiten nicht restlos erfaßt werden können. Man kann eigentlich immer nur sich selbst richtig verstehen. In der Diskussion dekken sich niemals genau die Vorstellungen, die zwei Menschen mit einem und demselben Worte verbinden.



Audiovisuele weergave spreuk 33




Muziek
Neue Liebe, neues Leben - Ludwig van Beethoven
Gedicht
Neue Liebe, neues Leben - Johann Wolfgang von Beethoven

16 opmerkingen:

  1. Noten

    Gezind. Een opmerkelijk woord. De betekenisrichting gaat tegenwoordig vooral naar ‘instelling’ en ‘van plan zijn’ (denk hier aan van zins zijn). En het bevat meer. Het is bijvoorbeeld ook verwant aan zinnen (zintuigen) en bezinnen → peinzen, overpeinzen. Iets daarvan vind zijn weerslag in gezindheid. In oud Nederlands heeft het de vorm ‘ghesinnet’, ‘ghesint’, waaraan de betekenis ‘genegen’, ‘gestemd, gehumeurd en ‘gestemd, een bepaalde gemoedsstemming hebbend’ gekoppeld is. Voor dat en meer daarover zie Gezind – Etymologisch woordenboek van het Nederlands. Mooi is ook de omschrijving: "als afleiding van zin ‘die van zin voorzien is’".

    ② Het door Goethe gebezigde woord ‘Widergesinnten’ tref ik niet in woordenboeken en handboeken aan. En hij laat die uitdrukking in spreuk 33 voorafgaan met ‘eigentlich’. Daarom lijkt het mij aannemelijk dat het hier om vrij taalgebruik van Goethe gaat en hij daarmee een woord, een uitdrukking introduceerde die niet in zwang raakte. Daarom heb ik het vertaald naar ‘tegengezinden’. Een woord dat ook niet in het moderne Nederlands voorkomt, hoewel wel direct goed duidelijk is, wat er mee bedoeld wordt. Gelijkgezinden versus tegengezinden. Goethe koos hier bewust niet voor een neutralere uitdrukking als ‘niet gelijkgezinden’.

    ③ Wat Goethe daarmee doet, zie noot 2, doet tevens de gedachten gaan naar de bijzondere behandeling van de personages van zijn interessante roman Natuurlijke verwantschap.

    ④ In mijn dertiger jaren, ben nu 55, ben ik nader aan de slag geweest met de term gezindheid, waarin dat begrip wortelt en welke positie het inneemt. Uiteindelijk kreeg het voor mij een plaats in mijn opstel Visie, dat ik ruim twintig jaar geleden schreef, een kort citaat daaruit:
    “[…] Een wereldbeschouwing valt inhoudelijk dus in drie delen uiteen, namelijk:
    ▪ het bevindingverslag
    ▪ de ethische gezindheid
    ▪ de kennistheorie. […]”

    BeantwoordenVerwijderen
  2. …"want er zijn mensen, die om maar iets te doen, op het ware schelden en het valse lof toejuichen.
    Uit deze negativiteit maken zij een zaak van verdienste".

    Tot Friedrich Schiller bericht Goethe 18.07.1789 het zo: "Het lijkt een onoverbrugbare natuurwet te zijn, dat zich elke handeling een ontkenning oproept"

    "Es scheint ein unverbrüchliches Naturgesetzt zu sein, dass sich jeder Tätigkeit eine Negation entgegensetzt".

    "…denn es gibt Menschen, die, um nur etwas zu tun, das Wahre schelten und das Falsche loben und sich aus der Negation des Verdienste sein Geschäft machen".
    Aus Schriften zur Natur- und Wissenschaftslehre – Erfinden und Entdecken.

    In het kader van de "Farbenlehre" waar Goethe "beleerd' werd door de kleuren kunnen wij deze kwaliteiten vinden bij en in de procesen van de aanvullende of complementaire kleuren, bijvoorbeeld rood roept groen op en de gekleurde schaduwen.
    Het is niet vanzelfsprekend dat ieder dit kan waarnemen, dit hangt samen met wat bekend is onder kleurenblindheid, die meer voorkomt bij mannen dan bij vrouwen,
    5 % van de bevolking in Duitsland.
    In Nederland 1 op de 12 mannen,1 op de 250 vrouwen hebben een rood-groen kleurenblindheid.
    Zonder harde bewijzen poneer ik; Indien de Regenboog - 7 kleuren - duidt op het Verbond van God met de mens, is er ssprake van 'Trennung und Gegensatz'

    "De kleur is als een elementair natuurfenomeen van betekenis voor het oog.
    Het oog welk zich, zoals overigens alle zinnen, door scheiding en tegenstelling, door menging en vereniging, door verhoging en neutralisatie, door mededeling en verdeling en zo verder manifesteert en onder dit algemene natuur voorschrift het beste aanschouwd en begrepen kan worden".

    "Die Farbe sei ein elementares Naturphänomen für den Sinn des Auges, das sich, wie die übrigen alle, durch Trennung und Gegensatz, durch Erhöhung und Neutralisation, durch Mitteilung und Verteilung und so weiter manifestiert und unter allgemeinen Naturformeln am besten angeschaut und begriffen werden kann".
    Entwurf einer Farbenlehre - Einleitung.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. John, ene mevrouw van Suchtelen uit het Haagsche, die Rudolf Steiner persoonlijk gekend heeft vertelde mij eens het volgende; "Ach, weet U, vertalen is als het uitschenken van een fles goede wijn. Er gaat altijd wel een druppeltje verloren".

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Mooie aanvullingen weer. Kostelijke beeldspraak en zeker waar, Matthijs. Ik neem aan dat je Paula Henny-van Suchtelen bedoelt, ega van Arnold Henny. Zie: Zwaarte van stofgoud en licht in diamant - Een biografie van Arnold Henny en Paula Henny-Van Suchtelen.

      Verwijderen
  4. Gleich-gesinnten & Wider-gesinnten; Gleich Wider Gesinnt

    Klopt, ik ontmoette haar n.a.v. een voordracht van Tom Jurriaanse in de Haagsche Ledenvereniging in de Riouwstraat, niet in "Het Stift" te Scheveningen, de kloof na de dood van Steiner had hier zijn sporen nagelaten.

    In die dagen vermaakte je je nog met Cassette-Bandjes.

    Nu had ik tijdens de voordracht van Tom, vragen gesteld, waarmee ik hem ex-Philips uitvinder, in verlegenheid bracht voor een volle zaal. De vraag kwam n.a.v. de voordracht recht uit het hart; "Hoe is het toch mogelijk, dat U die spreekt over de werkingen en zegeningen van de hoogste Hierarchiën, mij niet kan duiden waar de tegenspelende machten Lucifer & Ahriman hun krachten aan ontlenen?
    Zjn die hoogste Hierarchiën dan niet in staat ons mensen te hoeden voor hun tegenspel?"


    Samen met Zeylmans van Emmichhoven en Bernard Lievegoed zorgde Tom voor de aansluiting van de Nederlandse Antroposofische Vereniging aan de Algemeine Antroposofische Verein Dornach in 1960.

    Na afloop van de voordracht ontmoette ik mevr. van Suchtelen die mij voor een gesprek uitnodigde. Inmiddels was ik kind aan huis in het Haagje, leden reageerden verontwaardigd als ik, op hun vraag, antwoorde dat ik geen eurithmy opleiding volgde.

    Het gesprek eindigde met de wens van mevr. van Suchtelen dat ik de Arbeiters-Bände zou bestuderen en eurithmist moest worden.
    (Niet gebeurd, wel kilometers gemaakt!)

    Ik had inmiddels allerlei werk van Steiner gelezen en er groeide een behoefte hem te leren kennen, leider war er nicht mehr da.
    Met al die voordrachten meende ik dat die wel op band zouden zijn opgenomen, zo suf zijn zij daar in Dornach toch niet!
    Ik ging met groot verlangen de aangeven Bände ophalen,die mevr van Suchtelen had laten klaar zetten. Daar zou mijn wens toch minstens de stem van Rudolf te leren kennen in vervulling gaan. Aber...
    Bände & Cassettebandjes is als Gleich- & Wiedergesinnt.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. John, hier vind je veel woorden/begrippen in gebed in tekst en betekenis, zie voorbeeld.
    Heb je het begrip te pakken dan wordt vertalen toch nog een kunst!

    http://www.textlog.de/
    "Was hat die transzendentale Selbstbesinnung der Phänomenologie dazu zu sagen? Nichts minderes, als daß dieses ganze Problem widersinnig ist, ein Widersinn, in den Descartes selbst verfallen mußte, weil er den echten Sinn seiner transzendentalen epoché und der Reduktion auf das reine Ego verfehlte".
    Tekst uit Edmund Husserl's. Cartesianische Meditationen Eine Einleitung in die Phänomenologie.

    De site is gevoelig voor HOOFDLETTERS zoek op Widersinn op de stam van het woord.

    Friedrich Nietzsche (1844–1900): "Ein Aphorismus, rechtschaffen geprägt und ausgegossen, ist damit, dass er abgelesen ist, noch nicht „entziffert“; vielmehr hat nun dessen Auslegung zu beginnen, zu der es einer Kunst der Auslegung bedarf". Vorrede zur Genealogie der Moral, 1887


    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank je voor deze verwijzing en notie, Matthijs. Ja de vertaal stap woorden tevens herleiden tot basisbegrippen en dan verder bezien, is inderdaad belangrijk.

      Verwijderen
    2. Zie ook Duden bij het basisbegrip Widersinn:

      in sich selbst widersprüchlicher, der Vernunft zuwiderlaufender Sinn von etwas

      (1) 'met zichzelf in tegenspraak' en (2) 'tegen het (gezond) verstand indruisende betekenis (of 'zin' enzovoort) van iets'

      Verwijderen
  6. Rudolf Steiner over 'Widerwille' voor Goethe
    U zou er goed aan doen zich eens te laven aan de oerbron van de taal, daar stroomt meer verstandigs uit dan uit de met een persoon verweven mensenziel.
    De spraak heeft bijvoorbeeld een geniaal woord voor die innerlijke belevenis, waar de wil onmiddellijk gevoel wordt.
    U denkt zich in, de wil stroomt tot een zekere grens, stompt zich dan in zichzelf af.
    Zou de mens dat zichzelf afstompende wilstreven innerlijk beschouwen, als het ware de wil in zichzelf laten terugstromen en dat beschouwen…er volgt een bordtekening, die het proces stromen – instromen-terugstromen verbeeld.
    Datzelfde proces zou intreden, indien de mens tegenover een ander wezen zou verschijnen.
    Waarbij het innerlijke af- en aangolven van de wilsimpulsen tot een bepaald punt zou gaan en dan wordt teruggehouden.
    Dat is zeker een diep gevoel van onbevredigd zijn voor de wilsprocessen.
    Hier vind de spraak voor deze wilskracht, die heel zeker geen daad wordt, want deze kracht keert in zich terug, een geniaal woord.

    Daar vind de spraak voor dit wilsproces het woord – 'Wider-wille', en dat is voor ieder heel duidelijk géén wil!
    Zodat deze wil, als hij zich zelf onderscheidt, voor het gevoel die wil is, die zich in zichzelf terugtrekt. De spraak heeft voor dit zelfinzicht in de wil het woord,'Widerwille' en drukt daarmee een gevoel uit.
    3e voordracht 03-15-1910 GA 115 Anthroposophie – Psychosophie - Pneumatosophie

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Rudolf Steiner im orginal Sprache zur Goethe's Widerwille
    …gut daran tun würde, wenn er sich dem Genius der Sprache hingeben würde, der gescheiter ist als die persönliche Menschenseele. So hat die Sprache zum Beispiel ein geniales Wort für dasjenige innere Erlebnis, wo der Wille unmittelbar Gefühl wird. Denken Sie, der Wille würde bis zu einer Grenze gehen, sich dann in sich selber abstumpfen, und der Mensch würde das in sich selber sich abstumpfende Willensstreben von innen beschauen, gleichsam den Willen in sich zurückgehen lassen und dann beschauen: Zeichnung .
    Das würde eintreten, wenn der Mensch einem andern Wesen gegenüberträte, und das innere Gewoge des Willens bis zu einem Punkte gehen würde und dann zurückgehalten würde. Das ist ganz gewiß ein tiefes Gefühl des Unbefriedigtseins des Willens.
    Da erfindet die Sprache für diesen Willen, der ganz gewiß nicht zur Tat wird, denn er geht in sich zurück, ein geniales Wort. Da erfindet sie das Wort «Wider-wille», und das ist für jeden ganz deutlich kein Wille; so daß dieser Wille, wenn er sich selbst erkennt, für das Gefühl der Wille ist, der sich in sich selbst zurückzieht. Und die Sprache hat für diese Selbstanschauung des Willens das Wort «Widerwille» und drückt damit ein Gefühl aus.
    Anthroposofie-Psychosophie-Pneumatosophie GA 115 uitgave 1965 2e druk S.177/178
    Derde voordracht Psychosofie Berlin 03-11-1910.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Een sterk en interessant Steiner citaat, Matthijs. Herken het. Heb dit in het verleden bewust in me opgenomen. Het Nederlandse woord 'weerzin' voor het Duitse Widerwille, vind ik ook krachtig.

      Heb eens een gedicht geschreven waarin het verschijnsel en de kracht en werkzaamheid van weerzin duidelijk tot uitdrukking komt. Het mag duidelijk zijn dat een mens gevoelens van weerzin ook op zichzelf kan richten, het eigen zelf daarin ook tot object kan worden.

      Hier dat gedicht van me, of eigenlijk een 'klein geestelijk testament', een pijnlijke tussenbalans, van pakweg twintig jaar of langer geleden (dit zet ik ook nog wel een keer om naar audiovorm): Wat de nihilist uiteindelijk baart: Weerzin!

      Bijzonder hierbij is ook de Nederlandse uitdrukking 'weerzinwekkend', welke in feite praktisch gesproken, niet alleen als een taalfoefje maar werkelijk reëel, een dubbele laag, dubbele bodem bergt, denk namelijk aan: weer-zin-wekken(d). En dan kom je onder andere bij raadselachtige rituelen uit, waarover ik schreef ik in mijn blogbericht Open wond (Cahier, 1 december 2014).

      Verwijderen
  8. Adema van Scheltema tipt John Wervenbos
    "Het vertalen van uit een anderen tijd en stijl moet dus, waar en zooveel dit mogelijk is, van uit dien tijd en in dien stijl geschieden, en niet van uit den onze. De vertaler heeft zich te verdiepen in geest en stijl van zijn voorbeeld, het klankbord van eigen ziel schoon te wisschen en slechts den adem van den schepper zelf daarover te laten gaan".
    Advies van Adema van Scheltema April /Mei 1911. Voorwoord Faust I

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Heb mijn Faust editie van Adema van Scheltema (1877 - 1924) er eens bij gepakt. Inderdaad staat in Scheltema's inleiding een heuse paragraaf over vertalen met vertaaladvies. Interessant. Zal ik gaan lezen; de hele inleiding. Zelf was hij naar het schijnt een socialist (van sociaaldemocratische snit?) die daarmee vermoedelijk het adagium 'verheffing van het volk' hoog in een vaandel had staan. Of hij dit wel of niet combineerde met een toen sterk heersend historisch materialistisch wereldbeeld, weet ik niet.

      Scheltema's vertaaladvies is zeker interessant en relevant. Zijn Faust editie kan ik leggen naast die van vertaler Ard Posthuma, welke ik eveneens waarderen kan en ook in mijn boekenkast staat. Scheltema zou de vertaling van Posthuma verfoeid hebben? Ik weet het niet. Scheltema verplaatst naar de 21e eeuw. Hier een recensie van de vertaling van Posthuma in dagblad Trouw: Een soap, een spektakel! (Trouw, 15 december 2001).

      Steiner geesteswetenschappelijk behandeling van Goethe's Faust in GA 272 en GA 273 vind ik uitmuntend.

      Scheltema schreef vertalingen, was ook zelf een dichter. Emmy van Deurzen bezong een gedicht van hem in Engelse, Franse en Nederlandse taal, hier te beluisteren op Youtube: Tired of Living. Vind het wel mooi.

      Verwijderen
    2. In het artikel Adema van Scheltema, Carel Steven (Stichting Dodenakkers.nl, 11 juli 2009) lees ik dat hij lid is geweest van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP), grondslagen van het marxisme onderschreef, en zijn vroege overlijden, hij werd niet ouder dan 47 jaar, zou zijn veroorzaakt door een verwaarloosde hersenschudding opgedaan bij de val van een trap in zijn huis. Ook staat in het artikel vermeld: "De Eerste Wereldoorlog had zijn geloof in het socialisme aan het wankelen gebracht. Het had hem en de kunstwereld minder gebracht dan waarop hij gehoopt had."

      Verwijderen
    3. Sociaal Democratische Arbeiders Partij - SDAP – Today

      Tot midden jaren dertig werd door de SDAP de invoering van een republiek nagestreefd.
      Vanaf 1934 was dit niet langer een strijdpunt. De SDAP wees ook nationalisme af.

      Op defensiegebied werd tot de Eerste Wereldoorlog gekozen voor een volksleger met een algemene oefenplicht.
      Na 1918 werd gestreden voor nationale en internationale ontwapening.
      Onder invloed van de Duitse herbewapening en het opkomende nationaal-socialisme werd dit standpunt in 1934 verlaten.
      Deze beweeglijkheid zien we nu nog. Neemt dreiging voor het verlies van eigenmacht toe dan neemt de bewaping en legerquotum toe om een macht te buigen of te breken.

      Andere strijdpunten van de SDAP - 1894 tot 1946 – waren.
      1. afschaffing van de Eerste Kamer en invoering van een referendum –
      nog steeds wederkerend thema.
      2. grotere zelfstandigheid voor Nederlands-Indië met zelfbestuur als uiteindelijk doel -Nederland aangeklaagd om martelen in Nederlands-Indië in 2014
      3. kosteloze rechtsbijstand en verpleging ¬ - actueel onderwerp in 2014
      4. op economisch gebied gelijke rechten voor mannen en vrouwen - nog actueel in 2014
      5. verbetering van het openbaar onderwijs – actueel lees-/schrijf-/rekenproblemen
      6. bestrijding van drankmisbruik – actueel in 2014

      2014 – 1894 is 120 jaar geleden, aanleiding voor feest? 120 jaar oude strijdpunten?

      Verwijderen
  9. Carel Steven over vertalen van; van Scheltema

    De heer C.S. Adama van Scheltema heeft het groote waagstuk opnieuw aangedurfd: hij heeft een der moeilijkst vertaalbare poëmen uit een der moeilijkst vertaalbare talen in Nederlandsche verzen overgedicht. - Goethe's Faust, eerste deel - Maatschappij van Goede en Goedkoope lectuur. Amsterdam 1911.
    Wanneer nu hierbij, gelijk hier het geval is, een bekende en geëerde litteraire naam in 't spel komt, dan zou men kunnen ontstellen over den litterairen moed door deze daad zelf betoond.


    Want het is niets minder dan een paradox, dat hoe nauwer twee talen onderling verbonden zijn, des te bezwaarlijker het wederzijdsche herscheppen en vertalen worden moet.
    Tusschen de Duitsche en de Hollandsche taal nu is deze verwantschap wel bijzonder nauw, en het is een verwantschap vol bedriegelijkheid voor den vertaler.
    Een ieder die eenmaal uit het Duitsch een werk van licht kwetsbare en eigen schoonheid heeft vertaald, herinnert zich zijn stille wanhoop tegenover duizendtallen als 't ware verholen aansluipende moeilijkheden.
    De vertaler heeft òf te weinig òf te veel speelruimte voor zijne Hollandsche woorden.
    Hij moet òf de slaaf òf de tyran worden van zijn origineel; er schijnt geen middenweg mogelijk.

    Want zeker gaat de verwantschap der beide talen van Germaanschen stam ver, - maar toch verder niet dan de begrips beteekenis der woorden reikt.
    En de litteraire vertaler heeft met meer factoren te strijden.
    Wil hij litteraire schoonheid wedergeven, zoo moet hij klank en wending wedergeven.
    Waar de begripsbeteekenis nu bij beide talen zóózeer overeenkomt, dat de vertaler haar meestentijds slaafs volgen moet, wil hij niet tot de gevaarvolle en hachelijke vrije vertaling vervallen, - daar is de klankbeteekenis bij woorden van denzelfden zin dikwerf oneindig verschillend.
    De klankkarakters van beide talen zijn anders tot in den grond…

    Bron: De Gids. Jaargang 76. P.N. van Kampen & zoon, Amsterdam 1912 op http://www.dbnl.org/

    De grondslagen eener nieuwe poëzie, proeve tot een maatschappelijke kunstleer tegenover het naturalisme en anarchisme, de tachtigers en hun decadenten.
    Adama van Scheltema, Carel Steven: Rotterdam, W.L. & J. Brusse, 1907.

    In 'De grondslagen eener nieuw poëzie' (1907) bestreed hij de "kunst om wille van de kunst" gedachte, maar kunst omwille van de mensen om je heen.
    En verder: "Een gedicht moet zijn een muziekstuk van woorden en gedachten, dat door zooveel mogelijk onzer medemenschen kan worden gevoeld en begrepen."
    http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/adama_scheltema/indext.html download in ZIP-format o.a. gedichten

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Sprüche in Prosa

2015

Spreuk 158 – Levende eenheid – 14 mei 2015

Spreuk 157 – Heuristiek – 12 mei 2015

Spreuk 156 – Illusoire inkapseling – 7 mei 2015

Spreuk 155 – Verstommen – 4 mei 2015

Spreuk 154 – Skelet en eeuwige rede – 2 mei 2015

Spreuk 153 – Geognosie en verbeeldingskracht - 30 april 2015

Spreuk 152 – Creatief omwerken – 28 april 2015

Spreuk 151 – Onderscheiden van rede en verstand – 25 april 2015

Spreuk 150 – Algemene oorzaken – 18 april 2015

Spreuk 149 – Eenvoud – 16 april 2015

Spreuk 148 – Ondeelbaar fenomeen – 15 april 2015

Spreuk 147 – Geschiedkundige methode – 13 april 2015

Spreuk 146 – Mechaniseren – 12 april 2015

Spreuk 145 – Tezamen gedacht – 11 april 2015

Spreuk 144 – Symptoom en kwaal – 9 april 2015

Spreuk 143 – Werking en oorzaak – 8 april 2015

Spreuk 142 – Nadelen bij vragen over oorzakelijkheid – 6 april 2015

Spreuk 141 – Causaliteitsdenken – 5 april 2015

Spreuk 140 - Nabijgelegen fenomenen en hardleersheid – 4 april 2015

Spreuk 139 – Fenomenen gewaarworden – 3 april 2015

Spreuk 138 – Mensheidsformaat of kleingeestigheid – 2 april 2015

Spreuk 137 – Oerfenomenen en angst – 31 maart 2015

Spreuk 136 – Karakteristieke oerfenomenen – 30 maart 2015

Spreuk 135 – Kernvraagstukken – 29 maart 2015

Spreuk 134 – Oorspronkelijke condities – 28 maart 2015

Spreuk 133 – Voortgang onderzoek – 23 maart 2015

Spreuk 132 – Elementaire ervaringen – 22 maart 2015

Spreuk 131 – Beroep doen op metafysica – 21 maart 2015

Spreuk 130 – Metafysica van de verschijnselen – 20 maart 2015

Spreuk 129 – Bestaan – 19 maart 2015

Spreuk 128 – Betrekkelijk en toch absoluut – 18 maart 2015

Spreuk 127 – De natuur en het bijzondere en het algemene – 17 maart 2015

Spreuk 126 – Ware symboliek – 16 maart 2015

Spreuk 125 – Bijzonder algemeen – 15 maart 2015

Spreuk 124 – Geldige algemeenheid – 14 maart 2015

Spreuk 123 – Trefzeker – 13 maart 2015

Spreuk 122 – Operationeel waarheidsgevoel – 12 maart 2015

Spreuk 121 – Waarde van fenomenen – 11 maart 215

Spreuk 120 – Experiment – 10 maart 2015

Spreuk 119 – Uitvindingen en ontdekkingen – 9 maart 2015

Spreuk 118 – Principe van de kleurschakering – 8 maart 2015

Spreuk 117 – Werkende beginselen – 25 februari 2015

Spreuk 116 – Deelverklaring – 24 februari 2015

Spreuk 115 – Van weten naar wetenschap – 23 februari 2015

Spreuk 114 – Groeiende twijfel – 22 februari 2015

Spreuk 113 – Waarachtig en leugenachtig – 21 februari 2015

Spreuk 112 – Wetenschappelijke zekerheid – 20 februari 2015

Spreuk 111 – Spinozisme versus machiavellisme – 19 februari 2015

Spreuk 110 – Enthousiast overdenken – 18 februari 2015

Spreuk 109 – Consequenties – 17 februari 2015

Spreuk 108 – Praktijk en mensenverstand – 16 februari 2015

Spreuk 107 – Filosofie en mensenverstand – 15 februari 2015

Spreuk 106 – Kritiek van het mensenverstand – 14 februari 2015

Spreuk 105 – Algemeen verstand – 13 februari 2015

Spreuk 104 – Genius – 12 februari 2015

Spreuk 103 – Markant – 11 februari 2015

Spreuk 102 – Onderscheid en verstand – 10 februari 2015

Spreuk 101 – Uit elkaar houden en invoegen – 9 februari 2015

Spreuk 100 – Poëzie van het genie – 8 februari 2015

Spreuk 99 – Uiterlijk en innerlijk – 7 februari 2015

Spreuk 98 – Gewoon bekijken en zuiver aanschouwen – 6 februari 2015

Spreuk 97 – Zuiver opvatten en recht doen – 5 februari 2015

Spreuk 96 – Vruchtbare beschouwingswijze – 4 februari 2015

Spreuk 95 – Geen mythologie en legenden in de wetenschap – 3 februari 2015

Spreuk 94 – Twee klippen – 2 februari 2015

Spreuk 93 – Niet op slot gooien – 1 februari 2015

Spreuk 92 – Analogie met goed gezelschap – 31 januari 2015

Spreuk 91 – Inductie – 30 januari 2015

Spreuk 90 – Voortschrijden – 29 januari 2015

Spreuk 89 – Axioma enthymeem – 28 januari 2015

Spreuk 88 – Ongeluk – 27 januari 2015

Spreuk 87 – Herleiden en relateren – 26 januari 2015

Spreuk 86 – Eenvoud – 25 januari 2015

Spreuk 85 – Strategie – 24 januari 2015

Spreuk 84 – Probleem onderkennen – 23 januari 2015

Spreuk 83 – Miniaturen – 22 januari 2015

Spreuk 82 – Leemten – 21 januari 2015

Spreuk 81 – Afstemmen – 20 januari 2015

Spreuk 80 – Zekere koers met open blik – 19 januari 2015

Spreuk 79 – Bekopen en losraken – 18 januari 2015

Spreuk 78 – Feedback – 17 januari 2015

Spreuk 77 – Diepgang – 16 januari 2015

Spreuk 76 – Gelijke bron – 15 januari 2015

Spreuk 75 – Speelruimte voor vergissingen – 14 januari 2015

Spreuk 74 – Onwillig mopperen – 13 januari 2015

Spreuk 73 – Direct benutten – 12 januari 2015

Spreuk 72 – Voortreffelijkheid – 11 januari 2015

Spreuk 71 – Ware wijsheid – 10 januari 2015

Spreuk 70 – Wakker ontwaken – 9 januari 2015

Spreuk 69 – Achterhalen – 8 januari 2015

Spreuk 68 – Bestendigen – 7 januari 2015

Spreuk 67 – Aanmatiging matigen – 6 januari 2015

Spreuk 66 – Geholpen worden of verward raken – 5 januari 2015

Spreuk 65 – Binnensluipen en afweren – 4 januari 2015

Spreuk 64 – Onjuiste voorstelling van zaken – 3 januari 2015

Spreuk 63 – Vasthouden of loslaten – 2 januari 2015

Spreuk 62 – Goede voornemens – 1 januari 2015

2014

Spreuk 61 – Geen idee – 31 december 2014

Spreuk 60 - Realiteitszin, aannamen en hersenschimmen – 30 december 2014

Spreuk 59 – Guitig opgestelde hypothesen – 29 december 2014

Spreuk 58 – Rijzende problemen – 28 december 2014

Spreuk 57 – Hypothesen als loopplanken – 27 december 2014

Spreuk 56 – Wirwar – 26 december 2014

Spreuk 55 - Vitterige waarnemers en grillige theoretici – 25 december 2014

Spreuk 54 – Abstraheren en concretiseren – 24 december 2014

Spreuk 53 – Nut van theorieën – 23 december 2014

Spreuk 52 – Nietszeggende gemiddelden – 22 december 2014

Spreuk 51 – Zuivere ervaring – 21 december 2014

Spreuk 50 – Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Spreuk 49 – Onverloochenbaar – 19 december 2014

Spreuk 48 – Eigenheid – 18 december 2014

Spreuk 47 – Januskop – 17 december 2014

Spreuk 46 – Dialectiek – 16 december 2014

Spreuk 45 – Terminologie in verhouding tot fenomenen – 15 december 2014

Spreuk 44 – In het oog vatten en doordenken – 14 december 2014

Spreuk 43 – Taalworstelingen – 13 december 2014

Spreuk 42 – Bemoeienis – 12 december 2014

Spreuk 41 – Zelfeducatie en ondersteuning – 11 december 2014

Spreuk 40 – Transparantie – 10 december 2014

Spreuk 39 – Maximes helder bezien – 9 december 2014

Spreuk 38 – Omstreden raken – 8 december 2014

Spreuk 37 – Zwart op wit – 7 december 2014

Spreuk 36 - Gehoorbereik – 6 december 2014

Spreuk 35 – Onbegrip 5 december 2014

Spreuk 34 – Vermeend weerleggen – 4 december 2014

Spreuk 33 – Gezindheden – 3 december 2014

Spreuk 32 – Leer van Newton – 2 december 2014

Spreuk 31 – Onenigheid en problemen – 1 december 2014

Spreuk 30 – Gekante meningen – 30 november 2014

Spreuk 29 – Probleemstelling en twistappels – 29 november 2014

Spreuk 28 – Stokken en stilstaan – 28 november 2014

Spreuk 27 – Verstaanbaarheid – 27 november 2014

Spreuk 26 – Inlevingsvermogen – 26 november 2014

Spreuk 25 – Glad ijs – 25 november 2014

Spreuk 24 – Vrije val en botsing – 24 november 2014

Spreuk 23 – Antropomorfisme inherent aan menselijke natuur – 23 november 2014

Spreuk 22 – Wie of wat spreekt zich uit? – 22 november 2014

Spreuk 21 – Gelijke onderkent gelijke – 21 november 2014

Spreuk 20 – Uitgangspunt bij menselijke waarheden – 20 november 2014

Spreuk 19 – Menselijke voorstellingswijze en menselijke waarheid – 19 november 2014

Spreuk 18 – Ja en nee uit de mond van de natuur – 18 november 2014

Spreuk 17 – Verstand en hulpmiddelen – 17 november 2014

Spreuk 16 – Vrije focus – 16 november 2014

Spreuk 15 – Het onbeschrijfbare beschrijven – 15 november 2014

Spreuk 14 – Berekening en experiment – 14 november 2014

Spreuk 13 – Mens en moderne fysica – 13 november 2014

Spreuk 12 – Tolk van het verstand – 12 november 2014

Spreuk 11 – Zintuiglijke ervaringen en geestelijke vermogens – 11 november 2014

Spreuk 10 – Perspectivische wetten – 10 november 2014

Spreuk 9 – Blikrichting en corresponderende hoek – 9 november 2014

Spreuk 8 – Verschilzicht en positieverandering – 8 november 2014

Spreuk 7 – Gezichtsvermogen – 7 november 2014

Spreuk 6 – Vergelijken – 6 november 2014

Spreuk 5 – Aan- en indachtigheid – 5 november 2014

Spreuk 4 – Bedrieglijk oordeel – 4 november 2014

Spreuk 3 – Betrouwbare zintuigen – 3 november 2014

Spreuk 2 – Menselijke wijsheid – 2 november 2014

Spreuk 1 - Kenverhoudingen - 1 november 2014

Inleiding en verantwoording van Rudolf Steiner – 1 november 2014

Introductie en verantwoording – 1 november 2014