zondag 16 november 2014

Vrije focus

Johann Wolfgang von Goethe                                                              Spreuk 16
                                                                     Uit hoofdstuk 1: Het onderscheiden



Veel zouden wij echt werkelijk beter kennen, als we het niet te precies wilden zien. Een voorwerp wordt ons toch maar onder een hoek van 45 graden pas begrijpelijk.


Wir würden gar vieles besser kennen, wenn wir es nicht zu genau erkennen wollten. Wird uns doch ein Gegenstand unter einem Winkel von fünfundvierzig Graden erst faßlich.



Rudolf Steiner                                                                                  Commentaar
                                                                                   bij spreuk 13 tot en met 18



Hoger dan iets anders in de reeks van natuurverschijnselen staat het proces, welke zich direct in het fysieke en psychische organisme van de mens afspeelt, wanneer de dingen de gebeurtenissen van de natuur op hem inwerken. Kunstmatige instrumenten kunnen de kennis weliswaar ondersteunen; hun resultaat heeft echter een kenniswaarde die geringer is dan de werking van de voorwerpen op de menselijke organen en op de menselijk geest zelf. Het beeld dat met het oog wordt geschetst, staat hoger dan dat wat door optische apparaten tot stand wordt gebracht.


Höher als irgend etwas anderes in der Reihe der Naturvorgänge steht der Prozeß, der sich unmittelbar im physischen und psychischen Organismus des Menschen abspielt, wenn die Dinge und Ereignisse der Natur auf ihn einwirken. Künstliche Instrumente können die Erkenntnis zwar unterstützen; ihr Ergebnis hat aber einen Erkenntniswert, der geringer ist als die Wirkung der Gegenstände auf die menschlichen Organe und den menschlichen Geist selbst. Das Bild, das durch das Auge entworfen wird, steht höher als das, welches durch optische Apparate bewirkt wird.


Audiovisuele weergave spreuk 16




Muziek
Bauer unter Linden - Richard Wagner

5 opmerkingen:

  1. Redactionele opmerkingen en noten bij spreuk 16 – Deel 1

    ① Dit is typisch zo’n spreuk die wat nadere toelichting behoeft, zeker als je die als lezer allicht als losstaand beschouwt bij het overdenken. Vele spreuken hangen met elkaar samen in Sprüche in Prosa. Bij spreuk 13 tot en met 18 geeft Rudolf Steiner een eensluidend commentaar, hoewel hij er bij spreuk 18 nog iets aan toevoegt, maar dat komt later, dinsdag 18 november aanstaande, concreet aan de orde. Spreuken 1 tot en met 204 vallen onder het hoofdstuk Das Erkennen, dat ik in dit verband met ‘(het) onderscheiden’ heb vertaald, zie de rubricering telkens bovenin de blogberichten, maar je zou ook kunnen kiezen voor aanduidingen (vertaling) als ‘inzicht’, ‘onderkennen’ en meer. Naar mijn idee staan alle in hoofdstuk 1 voorkomende spreuken in het teken van de onderzoeksvraag en het onderzoeksveld: hoe een mens met fijne onderscheidingszin tot werkelijke kennis komt. Dat kan ook anders geformuleerd worden, maar dit lijkt me wel de strekking bij hoofdstuk 1. Dit raakt dus min of meer Goethe’s kennistheorie en kennisleer.

    ② Die rubricering, hoofdstukken en titels van de hoofdstukken, is van Steiner en ik kan me daarmee voorstellen dat hij de volgordereeks van de spreuken binnen een hoofdstuk ook zelf heeft samengesteld, naast het selecteren ervan natuurlijk (rangschikking en selectie per hoofdstuk).

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Redactionele opmerkingen en noten bij spreuk 16 – Deel 2

    ③ Spreuk 16 in het bijzonder. Die kun je zien in het licht van de voorgaande spreuken. Denk daarbij aan onderwerpen die reeds de revue zijn gepasseerd en op zeker moment bij bepaalde nog volgende spreuken in zekere zin opnieuw kunnen opduiken: 'verschilzicht', 'perspectief', 'perspectivische wetten', 'gezichtsvermogen', 'blikrichting', 'corresponderende hoek' en 'betrouwbare zintuigen' (zie de aanlikbare titels van de vorige blogberichten in een overzichtsschema onderaan dit weblog).
    Bij mij persoonlijk komt bij spreuk 16:
    ►de idee van een opgerichte mens omhoog, de verticale mens, rechtop staand met zijn romp, vier ledematen en hoofd, met de armen naast zijn romp languit gespreid en zo als het ware een kruis vormend. Uitgebeeld op de afbeelding: Mens van Vitruvius, Leonardo da Vinci (circa 1490) (webpagina Antroposofie in perspectief).
    ►Dit voert me tot het beeld van een (tweedimensionaal) assenstelsel met een x en y-as. En niet alleen een tweedimensionaal, maar ook een driedimensionaal assenstelsel treedt me voor ogen, waaraan dus een z-as is toegevoegd. Kortom dus wiskundig coördinatenstelsels.
    ►Hierbij denk ik aan punt, lijn, oppervlak, voorwerp en diepte (en mogelijk panorama) en aan mogelijk, bij verschuiving van toeschouwersstandpunt, in beeld tredend zijaanzicht en onder- en bovenaanzicht.
    ► Dan keer ik weer terug naar het ‘menselijke kruis’, dynamisch. Hij kan zijn knieën buigen, op en neer (verticaal), en van plaats veranderen, zijwaarts naar alle kanten (horizontaal). Bovendien kan hij ook zijn hoofd en ogen draaien en zijn ogen wel of niet op iets specifieks focussen. (Ook zijn romp en zijn armen kan hij draaien.)
    ►Een coördinatenstelsel waarvan de aslijnen zijn opgedeeld in gelijke lengte-eenheden, denk bijvoorbeeld aan eenheden als de centimeter, millimeter enzovoort (lengte en afstand deel van metriek stelsel), geeft een veld van denkbeeldige vierkanten (tweedimensionaal) of kubussen (driedimensionaal) te zien. Zoals bekend is een haakse hoek 90 graden (lijnen loodrecht op elkaar); de helft daarvan is 45 graden, waarbij dus de looplijn zowel dus schuin naar boven of beneden als zijwaarts naar links of rechts kan worden genoemd of beschouwd en daarmee aldus een vierkant of kubus in tweeën wordt gedacht of gesneden. Dat is in dit verband het bijzondere van 45 graden.
    ►Natuurlijk kan een zij- of boven- of onderaanzicht meer of minder dan 45 graden bedragen; van +0 tot –180 graden.
    ►Weer helemaal terug naar mensen van vlees en bloed treed bij mij tevens een kinderlied in gedachten, kennelijk heb ik sterk wat met muziek (komt steeds om de hoek kijken bij mij), waarbij weliswaar, niet de verticale, maar wel de horizontale verschuiving op speelse wijze vol aan bod komt, het lied (een horizontaal kruis): Van voor naar achter van links en rechts (een Nederlandse Amerikaan) (Youtube). Hier de zangtekst van dit lied: Een Nederlandse Amerikaan (website MamaBende).

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nog twee andere noten van me aangaande en naar aanleiding van dit onderwerp, spreuk 16, volgen of vanavond of morgen in deze reactieruimte.

      Verwijderen
  3. Met smart ben ik in afwachting van nadere toelichting.
    Het valt warempel niet mee om onder een hoek van 45 gradentot beter begrip van een voorwerp te komen.
    Bij veel sporten zie je deze stand - de blik op 45 graden - veelvuldig. Bijvoorbeeld polstokspringen, de biljarter, de kaartspeler, de sjoeler, bij sprinten in diverse sporten.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Redactionele opmerkingen en noten bij spreuk 16 – Deel 3

    ④ Goethe dichtte zich in de gewone zin van het woord geen gave voor wiskunde toe. Toch heeft Goethe zijn verhouding tot wiskunde, want die had hij weldegelijk, in zeer interessante opstellen behandeld, en wel in zijn serie ‘Verhältnis zur Mathematik’, aldus Steiner. Voor meer daarover van Steiner, zie het volgende tekstdeel: Goethe’s verhouding tot wiskunde (website Antroposofie in perspectief).

    ⑤ Goethe’s wereldbeschouwing zag Steiner als een zeer bepaalde en oergezonde basis en brug (goetheanisme) om langs zeer bepaalde weg (antroposofie) tot een’ boven de zintuiglijke wereld uitgaande ervaring te komen’. Zie het onderstaande tekstcitaat, een tekstdeel uit de inhoud van deze paragraaf uit GA 6, Goethes wereldbeschouwing (website Antroposofie in Perspectief):

    Uit: De gevolgen van de platonistische wereldbeschouwing (website Antroposofie in perspectief)
    […] In Goethe’s wereldbeschouwing wordt er allereerst naar gestreefd een hechte basis voor het weten te leggen, doordat het wezen van de ideeënwereld aan de natuur wordt waargenomen, om vervolgens in de aldus verankerde ideeënwereld tot een boven de zintuiglijke wereld uitgaande ervaring te komen. Ook wanneer het kennen doordringt tot gebieden die buiten het bereik van de zintuiglijke wereld vallen, richt men zijn blik op het harmonische samenspel van idee en ervaring, en wordt aldus de zekerheid van het kennen gezocht. […]

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Sprüche in Prosa

2015

Spreuk 158 – Levende eenheid – 14 mei 2015

Spreuk 157 – Heuristiek – 12 mei 2015

Spreuk 156 – Illusoire inkapseling – 7 mei 2015

Spreuk 155 – Verstommen – 4 mei 2015

Spreuk 154 – Skelet en eeuwige rede – 2 mei 2015

Spreuk 153 – Geognosie en verbeeldingskracht - 30 april 2015

Spreuk 152 – Creatief omwerken – 28 april 2015

Spreuk 151 – Onderscheiden van rede en verstand – 25 april 2015

Spreuk 150 – Algemene oorzaken – 18 april 2015

Spreuk 149 – Eenvoud – 16 april 2015

Spreuk 148 – Ondeelbaar fenomeen – 15 april 2015

Spreuk 147 – Geschiedkundige methode – 13 april 2015

Spreuk 146 – Mechaniseren – 12 april 2015

Spreuk 145 – Tezamen gedacht – 11 april 2015

Spreuk 144 – Symptoom en kwaal – 9 april 2015

Spreuk 143 – Werking en oorzaak – 8 april 2015

Spreuk 142 – Nadelen bij vragen over oorzakelijkheid – 6 april 2015

Spreuk 141 – Causaliteitsdenken – 5 april 2015

Spreuk 140 - Nabijgelegen fenomenen en hardleersheid – 4 april 2015

Spreuk 139 – Fenomenen gewaarworden – 3 april 2015

Spreuk 138 – Mensheidsformaat of kleingeestigheid – 2 april 2015

Spreuk 137 – Oerfenomenen en angst – 31 maart 2015

Spreuk 136 – Karakteristieke oerfenomenen – 30 maart 2015

Spreuk 135 – Kernvraagstukken – 29 maart 2015

Spreuk 134 – Oorspronkelijke condities – 28 maart 2015

Spreuk 133 – Voortgang onderzoek – 23 maart 2015

Spreuk 132 – Elementaire ervaringen – 22 maart 2015

Spreuk 131 – Beroep doen op metafysica – 21 maart 2015

Spreuk 130 – Metafysica van de verschijnselen – 20 maart 2015

Spreuk 129 – Bestaan – 19 maart 2015

Spreuk 128 – Betrekkelijk en toch absoluut – 18 maart 2015

Spreuk 127 – De natuur en het bijzondere en het algemene – 17 maart 2015

Spreuk 126 – Ware symboliek – 16 maart 2015

Spreuk 125 – Bijzonder algemeen – 15 maart 2015

Spreuk 124 – Geldige algemeenheid – 14 maart 2015

Spreuk 123 – Trefzeker – 13 maart 2015

Spreuk 122 – Operationeel waarheidsgevoel – 12 maart 2015

Spreuk 121 – Waarde van fenomenen – 11 maart 215

Spreuk 120 – Experiment – 10 maart 2015

Spreuk 119 – Uitvindingen en ontdekkingen – 9 maart 2015

Spreuk 118 – Principe van de kleurschakering – 8 maart 2015

Spreuk 117 – Werkende beginselen – 25 februari 2015

Spreuk 116 – Deelverklaring – 24 februari 2015

Spreuk 115 – Van weten naar wetenschap – 23 februari 2015

Spreuk 114 – Groeiende twijfel – 22 februari 2015

Spreuk 113 – Waarachtig en leugenachtig – 21 februari 2015

Spreuk 112 – Wetenschappelijke zekerheid – 20 februari 2015

Spreuk 111 – Spinozisme versus machiavellisme – 19 februari 2015

Spreuk 110 – Enthousiast overdenken – 18 februari 2015

Spreuk 109 – Consequenties – 17 februari 2015

Spreuk 108 – Praktijk en mensenverstand – 16 februari 2015

Spreuk 107 – Filosofie en mensenverstand – 15 februari 2015

Spreuk 106 – Kritiek van het mensenverstand – 14 februari 2015

Spreuk 105 – Algemeen verstand – 13 februari 2015

Spreuk 104 – Genius – 12 februari 2015

Spreuk 103 – Markant – 11 februari 2015

Spreuk 102 – Onderscheid en verstand – 10 februari 2015

Spreuk 101 – Uit elkaar houden en invoegen – 9 februari 2015

Spreuk 100 – Poëzie van het genie – 8 februari 2015

Spreuk 99 – Uiterlijk en innerlijk – 7 februari 2015

Spreuk 98 – Gewoon bekijken en zuiver aanschouwen – 6 februari 2015

Spreuk 97 – Zuiver opvatten en recht doen – 5 februari 2015

Spreuk 96 – Vruchtbare beschouwingswijze – 4 februari 2015

Spreuk 95 – Geen mythologie en legenden in de wetenschap – 3 februari 2015

Spreuk 94 – Twee klippen – 2 februari 2015

Spreuk 93 – Niet op slot gooien – 1 februari 2015

Spreuk 92 – Analogie met goed gezelschap – 31 januari 2015

Spreuk 91 – Inductie – 30 januari 2015

Spreuk 90 – Voortschrijden – 29 januari 2015

Spreuk 89 – Axioma enthymeem – 28 januari 2015

Spreuk 88 – Ongeluk – 27 januari 2015

Spreuk 87 – Herleiden en relateren – 26 januari 2015

Spreuk 86 – Eenvoud – 25 januari 2015

Spreuk 85 – Strategie – 24 januari 2015

Spreuk 84 – Probleem onderkennen – 23 januari 2015

Spreuk 83 – Miniaturen – 22 januari 2015

Spreuk 82 – Leemten – 21 januari 2015

Spreuk 81 – Afstemmen – 20 januari 2015

Spreuk 80 – Zekere koers met open blik – 19 januari 2015

Spreuk 79 – Bekopen en losraken – 18 januari 2015

Spreuk 78 – Feedback – 17 januari 2015

Spreuk 77 – Diepgang – 16 januari 2015

Spreuk 76 – Gelijke bron – 15 januari 2015

Spreuk 75 – Speelruimte voor vergissingen – 14 januari 2015

Spreuk 74 – Onwillig mopperen – 13 januari 2015

Spreuk 73 – Direct benutten – 12 januari 2015

Spreuk 72 – Voortreffelijkheid – 11 januari 2015

Spreuk 71 – Ware wijsheid – 10 januari 2015

Spreuk 70 – Wakker ontwaken – 9 januari 2015

Spreuk 69 – Achterhalen – 8 januari 2015

Spreuk 68 – Bestendigen – 7 januari 2015

Spreuk 67 – Aanmatiging matigen – 6 januari 2015

Spreuk 66 – Geholpen worden of verward raken – 5 januari 2015

Spreuk 65 – Binnensluipen en afweren – 4 januari 2015

Spreuk 64 – Onjuiste voorstelling van zaken – 3 januari 2015

Spreuk 63 – Vasthouden of loslaten – 2 januari 2015

Spreuk 62 – Goede voornemens – 1 januari 2015

2014

Spreuk 61 – Geen idee – 31 december 2014

Spreuk 60 - Realiteitszin, aannamen en hersenschimmen – 30 december 2014

Spreuk 59 – Guitig opgestelde hypothesen – 29 december 2014

Spreuk 58 – Rijzende problemen – 28 december 2014

Spreuk 57 – Hypothesen als loopplanken – 27 december 2014

Spreuk 56 – Wirwar – 26 december 2014

Spreuk 55 - Vitterige waarnemers en grillige theoretici – 25 december 2014

Spreuk 54 – Abstraheren en concretiseren – 24 december 2014

Spreuk 53 – Nut van theorieën – 23 december 2014

Spreuk 52 – Nietszeggende gemiddelden – 22 december 2014

Spreuk 51 – Zuivere ervaring – 21 december 2014

Spreuk 50 – Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Spreuk 49 – Onverloochenbaar – 19 december 2014

Spreuk 48 – Eigenheid – 18 december 2014

Spreuk 47 – Januskop – 17 december 2014

Spreuk 46 – Dialectiek – 16 december 2014

Spreuk 45 – Terminologie in verhouding tot fenomenen – 15 december 2014

Spreuk 44 – In het oog vatten en doordenken – 14 december 2014

Spreuk 43 – Taalworstelingen – 13 december 2014

Spreuk 42 – Bemoeienis – 12 december 2014

Spreuk 41 – Zelfeducatie en ondersteuning – 11 december 2014

Spreuk 40 – Transparantie – 10 december 2014

Spreuk 39 – Maximes helder bezien – 9 december 2014

Spreuk 38 – Omstreden raken – 8 december 2014

Spreuk 37 – Zwart op wit – 7 december 2014

Spreuk 36 - Gehoorbereik – 6 december 2014

Spreuk 35 – Onbegrip 5 december 2014

Spreuk 34 – Vermeend weerleggen – 4 december 2014

Spreuk 33 – Gezindheden – 3 december 2014

Spreuk 32 – Leer van Newton – 2 december 2014

Spreuk 31 – Onenigheid en problemen – 1 december 2014

Spreuk 30 – Gekante meningen – 30 november 2014

Spreuk 29 – Probleemstelling en twistappels – 29 november 2014

Spreuk 28 – Stokken en stilstaan – 28 november 2014

Spreuk 27 – Verstaanbaarheid – 27 november 2014

Spreuk 26 – Inlevingsvermogen – 26 november 2014

Spreuk 25 – Glad ijs – 25 november 2014

Spreuk 24 – Vrije val en botsing – 24 november 2014

Spreuk 23 – Antropomorfisme inherent aan menselijke natuur – 23 november 2014

Spreuk 22 – Wie of wat spreekt zich uit? – 22 november 2014

Spreuk 21 – Gelijke onderkent gelijke – 21 november 2014

Spreuk 20 – Uitgangspunt bij menselijke waarheden – 20 november 2014

Spreuk 19 – Menselijke voorstellingswijze en menselijke waarheid – 19 november 2014

Spreuk 18 – Ja en nee uit de mond van de natuur – 18 november 2014

Spreuk 17 – Verstand en hulpmiddelen – 17 november 2014

Spreuk 16 – Vrije focus – 16 november 2014

Spreuk 15 – Het onbeschrijfbare beschrijven – 15 november 2014

Spreuk 14 – Berekening en experiment – 14 november 2014

Spreuk 13 – Mens en moderne fysica – 13 november 2014

Spreuk 12 – Tolk van het verstand – 12 november 2014

Spreuk 11 – Zintuiglijke ervaringen en geestelijke vermogens – 11 november 2014

Spreuk 10 – Perspectivische wetten – 10 november 2014

Spreuk 9 – Blikrichting en corresponderende hoek – 9 november 2014

Spreuk 8 – Verschilzicht en positieverandering – 8 november 2014

Spreuk 7 – Gezichtsvermogen – 7 november 2014

Spreuk 6 – Vergelijken – 6 november 2014

Spreuk 5 – Aan- en indachtigheid – 5 november 2014

Spreuk 4 – Bedrieglijk oordeel – 4 november 2014

Spreuk 3 – Betrouwbare zintuigen – 3 november 2014

Spreuk 2 – Menselijke wijsheid – 2 november 2014

Spreuk 1 - Kenverhoudingen - 1 november 2014

Inleiding en verantwoording van Rudolf Steiner – 1 november 2014

Introductie en verantwoording – 1 november 2014