zaterdag 29 november 2014

Probleemstelling en twistappels

Johann Wolfgang von Goethe                                                               Spreuk 29
                                                                       Uit hoofdstuk 1: Het onderscheiden



Alle individuen en, wanneer ze capabel zijn en op anderen werken, hun scholen zien het problematische in de wetenschappen als iets, waarvoor en waartegen men moet strijden, zeker als er een andere groep van gelijkgezinden zou zijn, in plaats van dat het wetenschappelijke een oplossing, onderzoek of opstellen van onverenigbare antinomieën eist. In dit geval is het Aguilonius.


Alle Individuen und, wenn sie tüchtig sind und auf andere wirken, ihre Schulen sehen das Problematische in den Wissenschaften als etwas an, wofür oder wogegen man streiten soll, eben als wenn es eine andere Lebenspartei wäre, anstatt daß das Wissenschaftliche eine Auflösung, Ausgleichung oder eine Aufstellung unausgleichbarer Antinomien fordert. In diesem Falle ist Aguilonius.



Rudolf Steiner                                                                                  Commentaar
                                                                                    bij spreuk 27 tot en met 45



De door mensen verworven waarheden zijn in hun fijnere vertakkingen en in de gevoelsnuances, waarmee ze worden begeleid, zo intiem en individueel, dat ze naar hun volle inhoud, door een tweede niet totaal begrepen kunnen worden. Men kan eigenlijk alleen zichzelf echt begrijpen. In een discussie sluiten de voorstellingen die twee mensen met één en hetzelfde woord verbinden nooit naadloos bij elkaar aan.


Die von dem Menschen gewonnenen Wahrheiten sind in ihren feineren Verzweigungen und in den Gefühlsnuancen, von denen sie be gleitet werden, so intim und individuell, daß sie, ihrem vollen Gehalte nach, von einem zweiten nicht restlos erfaßt werden können. Man kann eigentlich immer nur sich selbst richtig verstehen. In der Diskussion dekken sich niemals genau die Vorstellungen, die zwei Menschen mit einem und demselben Worte verbinden.


Audiovisuele weergave spreuk 29




Muziek
Nähe des Geliebten - Franz Schubert
Gedicht
Nähe des Geliebten - Johann Wolfgang von Goethe

6 opmerkingen:

  1. Noten

    ① Bij het ontstaan en verder tot ontwikkeling brengen van nieuwe ideeën of het restaureren of actualiseren van al bestaande ideeën ten aanzien van mens- en wereldvraagstukken, zijn er voorlopers en representanten die school maken. En die verschillende scholen of stromingen nemen tot elkaar een bepaalde positie in, elkaar bestrijdend of meer op samenwerking gericht. Daaraan verbonden wetmatigheden werden in de 20e eeuw met name door de wetenschapsfilosoof Thomas Kuhn (1922 – 1996) behandeld in zijn bekende boek De structuur van wetenschappelijk revoluties (1962/70). Hierbij kan in het bijzonder worden gedacht aan zijn notie van paradigma’s. Iets meer hierover schreef ik afgelopen dinsdag in dit korte commentaar op een Steiner citaat weergegeven door Ridzerd van Dijk op zijn citatensite, zijn blogbericht Wat gebeuren moet, dat zal gebeuren (De grote Rudolf Steiner Citatensite, 25 november 2014). Het gaat hier om een tekstcitaat waarin Steiner aangeeft dat groeiend besef van een realiteit van karma en reïncarnatie onvermijdelijk en onomkeerbaar is.

    ② Goethe eindigt zijn spreuk met een illustratieve verwijzing naar Franciscus Aguilonius (1567 -1617) een Belgisch jezuïet, wiskundige, fysicus en architect, zonder die verwijzing echter nader toe te lichten. Een redactionele opmerking hiervan van de kant van Rudolf Steiner bleef ook uit. Aguilonius heeft zich ondermeer bezig gehouden met onderzoeken naar een kleurenleer. Daarover valt iets meer te lezen in een dissertatie van Claudia Nickel, bladzijde 66 uit Ornament und Figur: eine Untersuchung zur Struktur dieser Beziehung (Kiel, 2010).

    ③ In spreuk 29 rept Goethe over ‘onverenigbare antinomieën’. Dat is een wat gecompliceerde term. In zwang geraakt is de uitdrukking schijnbare tegenstrijdigheid, iets wat een tegenstrijdig lijkt, maar bij nader onderzoek toch niet tegenstrijdig blijkt, dikwijls kortweg uitgedrukt als paradox. Een paradox en een antinomie kunnen elkaar synoniemen zijn, doch een antinomie kan tevens een echte tegenstrijdigheid inhouden. Voor een nadere begripsomschrijving zie bijvoorbeeld bladzijde 21 en 22 uit Woordenboek Filosofie.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. In de verschillende uitgaven 'Maximen und Reflexionen' o.a. Artemis-Gedenkausgabe spreuk 1182 komt het korte zinnetje met Franziskus Aquilonius niet voor, de spreuk is daar geordend onder Natuurwetenschap.
    Het zinsdeel hangt er een beetje loos bij.
    Rudolf Steiner deelt de spreuk 29 uit 'Sprüche in Proza' in bij Das Erkennen.

    'Maximen und Reflexionen' deze titel Maximen und…raakte op zeker moment in onmin, men vond dit te veel verwijzen naar de Franse taal en prefereerde 'der Deutschen Geist'.
    Aperçu!
    De Franse taal die Goethe volledig beheerste en in adellijke kringen en het hof waar hij vertoefde gesproken werd en de taal waarin toneelstukken opgevoerd werden.

    Wie is Franziskus Aquilonius?
    Of François Aquilon geboren 04-01-1567 Brussel, † 20-03-1607 te Doornik.
    Hij was een Vlaamse Jezuïet-priester en mathematicus.
    Hij schreef de Opticorum Libri Sex philosophis juxta ac mathematicis utiles; uitgegeven in 1613 te Antwerpen. 6 Boeken over Optica.

    J.W. von Goethe die zijn 'Farbenlehre' een levensprojekt , waar hij tot kort voor zijn dood aan werkte, schreef bevat o.a. een uitvoerige Historie van de kleurenleer; De oertijd, de Grieken, de Romeinen, tussentijd, 16e eeuw, 17e eeuw, 18e eeuw en daar vinden we ook Aquilonius.

    In het begin van de 17e eeuw ontstonden de eerste kleurdiagrammen, die kleuren in een geordend schema weergaven.
    Aquilonius stelde in 1613 de grondkleuren-de unieke kleuren- op een basislijn geordend van licht naar donker.
    Beginnende met wit (albus) – geel (flavus), rood (rubeus)en blauw (caerelus) eindigende met zwart (niger).
    Onder deze reeks volgen naar beneden halve bogen die de mengmogelijkheden-de middenkleuren- weergeven tussen twee kleuren.
    Unieke kleuren of psychologische kleurbegrippen stammen van Leonard da Vinci, geduid als; wit heeft niets van het zwarte, noch van het blauwe, noch van het groene, noch van het gele, noch van het rode. Zwart heeft niets van het witte enzovoort.

    Citaat uit Goethe’s beschrijving; "Aan zijn werken ziet men de rust van het klooster, die het toestaat bij de arbeid tot in het detail te gaan; men ziet de bedachtzaamheid van een leraar, die niets wil verzaken. Daarom is het werk uitvoerig, omslachtig, ja overvloedig doorgewerkt.
    Beschouwd men het echter als een discours, als een voordracht, dan is het in het bijzonder op bepaalde plaatsen, aangenaam en onderhoudend.
    Omdat het ons met helderheid en nauwkeurigheid in vroeger tijden terug voert, op velerlei wijze belerend.
    Hier staat de Autoriteit nog in haar volle waarde: de Grieken enz"…Bron: Historischer Teil Farbenlehre J.W. von Goethe.

    De hoofdvragen-beschrijft Goethe over Aquilonius publicatie- zoals die al door Aristoteles zijn aangeroerd, komen ter sprake en tegen Plato wordt gepolemiseerd.
    *Wat überhaupt hier en daar bruikbaar is, hebben we op de juiste plaats ingevoerd.
    Dat elke kleur haar eigen werking tot de ogen heeft, wordt beweerd en uitgevoerd; echter meer pathologisch dan psychologisch.
    Opmerking; Goethe over psychologische kleuren; "bemerkt als flüchtige Wirkung und Gegenwirkung des Auges Selbst" en verder "Diese Farben, welche das Fundament der ganzen Lehre machen…wurden bisher…als Täuschung und Gebrechen betrachtet." en zo is weer een relatie gevonden met spreuk 29;

    "Alle Individuen und, wenn sie tüchtig sind und auf andre wirken, ihre Schulen sehen das Problematische in den Wissenschaften als etwas an, wofür oder wogegen man streiten soll, eben als wenn es eine andere Lebenspartei wäre"…"Goethe doet voor:*"Wat überhaupt hier en daar bruikbaar is, hebben we op de juiste plaats ingevoerd."…en nogmaalsanstatt dass das Wissenschaftliche eine Auflösung, Ausgleichung oder eine Aufstellung unausgleichbarer Antinomien fordert.

    Leggen we hier het bovenstaande Citaat uit Goethe’s beschrijving naast is de praktische uitvoering van Goethe’s zienswijze te herkennen in de daad van de beschrijving van Aquilonius






    BeantwoordenVerwijderen
  3. ←←← Hier zie je de kleurindeling van Aquilonius.

    Bijzonderheid is dat Peter Paul Rubens Aquilonius werken illustreerde.
    De Jezuïeten waren Rubens werk welgezind, hij voorzag o.a. de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen van vier grootse schilderwerken.
    In de zomer van 2002 werd het schilderij "Slachtveld van de Onschuldigen" bij Sothebey’s verkocht voor € 78 miljoen één van de drie duurste schilderijen ooit verkocht.
    http://www.peterpaulrubens.org/ Hier vind een slide-show van zijn werk.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Dank je zeer Matthijs! Heel interessant. En nu kan ik Franciscus Aguilonius zeker beter plaatsen!

    Vanmiddag ontving ik per post twee boekbestellingen: 1. Kleurenleer van Johann Wolfgang von Goethe en 2. Novalis en Goethe - In de geestesgeschiedenis van het Avondland van Sergej Prokofieff. 't Boekje van Prokofieff heb ik inmiddels bijna uit en het studieboek van Goethe zal ik gestaag gaan doorwerken. Vind het wel jammer dat dit boek alleen het didactische deel bevat en niet tevens het polemische en historische. Maar goed, alles op zijn tijd. Het werk van Eckermann over Goethe heb ik tweedehands besteld en verwacht ik in de loop van de komende week in huis.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. John met al deze lezenswaardige lektuur, hoop ik niet dat je het pad verliest.
    Farbenlehre van Goethe zou ik overigens enerzijds lezen, maar niet minder belangrijk vooral doen! Eigenlijk zou de titel "Goethe's Von Farben Lehren" dienen te zijn!


    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ja ik begrijp goed wat je bedoelt Matthijs. Zaken (af)gepast en praktisch houden en daarmee de strekking en maning vervat in 'maandmotto november 2014', spreuk 592 (in rechterkolom), niet uit het oog verliezen.

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Sprüche in Prosa

2015

Spreuk 158 – Levende eenheid – 14 mei 2015

Spreuk 157 – Heuristiek – 12 mei 2015

Spreuk 156 – Illusoire inkapseling – 7 mei 2015

Spreuk 155 – Verstommen – 4 mei 2015

Spreuk 154 – Skelet en eeuwige rede – 2 mei 2015

Spreuk 153 – Geognosie en verbeeldingskracht - 30 april 2015

Spreuk 152 – Creatief omwerken – 28 april 2015

Spreuk 151 – Onderscheiden van rede en verstand – 25 april 2015

Spreuk 150 – Algemene oorzaken – 18 april 2015

Spreuk 149 – Eenvoud – 16 april 2015

Spreuk 148 – Ondeelbaar fenomeen – 15 april 2015

Spreuk 147 – Geschiedkundige methode – 13 april 2015

Spreuk 146 – Mechaniseren – 12 april 2015

Spreuk 145 – Tezamen gedacht – 11 april 2015

Spreuk 144 – Symptoom en kwaal – 9 april 2015

Spreuk 143 – Werking en oorzaak – 8 april 2015

Spreuk 142 – Nadelen bij vragen over oorzakelijkheid – 6 april 2015

Spreuk 141 – Causaliteitsdenken – 5 april 2015

Spreuk 140 - Nabijgelegen fenomenen en hardleersheid – 4 april 2015

Spreuk 139 – Fenomenen gewaarworden – 3 april 2015

Spreuk 138 – Mensheidsformaat of kleingeestigheid – 2 april 2015

Spreuk 137 – Oerfenomenen en angst – 31 maart 2015

Spreuk 136 – Karakteristieke oerfenomenen – 30 maart 2015

Spreuk 135 – Kernvraagstukken – 29 maart 2015

Spreuk 134 – Oorspronkelijke condities – 28 maart 2015

Spreuk 133 – Voortgang onderzoek – 23 maart 2015

Spreuk 132 – Elementaire ervaringen – 22 maart 2015

Spreuk 131 – Beroep doen op metafysica – 21 maart 2015

Spreuk 130 – Metafysica van de verschijnselen – 20 maart 2015

Spreuk 129 – Bestaan – 19 maart 2015

Spreuk 128 – Betrekkelijk en toch absoluut – 18 maart 2015

Spreuk 127 – De natuur en het bijzondere en het algemene – 17 maart 2015

Spreuk 126 – Ware symboliek – 16 maart 2015

Spreuk 125 – Bijzonder algemeen – 15 maart 2015

Spreuk 124 – Geldige algemeenheid – 14 maart 2015

Spreuk 123 – Trefzeker – 13 maart 2015

Spreuk 122 – Operationeel waarheidsgevoel – 12 maart 2015

Spreuk 121 – Waarde van fenomenen – 11 maart 215

Spreuk 120 – Experiment – 10 maart 2015

Spreuk 119 – Uitvindingen en ontdekkingen – 9 maart 2015

Spreuk 118 – Principe van de kleurschakering – 8 maart 2015

Spreuk 117 – Werkende beginselen – 25 februari 2015

Spreuk 116 – Deelverklaring – 24 februari 2015

Spreuk 115 – Van weten naar wetenschap – 23 februari 2015

Spreuk 114 – Groeiende twijfel – 22 februari 2015

Spreuk 113 – Waarachtig en leugenachtig – 21 februari 2015

Spreuk 112 – Wetenschappelijke zekerheid – 20 februari 2015

Spreuk 111 – Spinozisme versus machiavellisme – 19 februari 2015

Spreuk 110 – Enthousiast overdenken – 18 februari 2015

Spreuk 109 – Consequenties – 17 februari 2015

Spreuk 108 – Praktijk en mensenverstand – 16 februari 2015

Spreuk 107 – Filosofie en mensenverstand – 15 februari 2015

Spreuk 106 – Kritiek van het mensenverstand – 14 februari 2015

Spreuk 105 – Algemeen verstand – 13 februari 2015

Spreuk 104 – Genius – 12 februari 2015

Spreuk 103 – Markant – 11 februari 2015

Spreuk 102 – Onderscheid en verstand – 10 februari 2015

Spreuk 101 – Uit elkaar houden en invoegen – 9 februari 2015

Spreuk 100 – Poëzie van het genie – 8 februari 2015

Spreuk 99 – Uiterlijk en innerlijk – 7 februari 2015

Spreuk 98 – Gewoon bekijken en zuiver aanschouwen – 6 februari 2015

Spreuk 97 – Zuiver opvatten en recht doen – 5 februari 2015

Spreuk 96 – Vruchtbare beschouwingswijze – 4 februari 2015

Spreuk 95 – Geen mythologie en legenden in de wetenschap – 3 februari 2015

Spreuk 94 – Twee klippen – 2 februari 2015

Spreuk 93 – Niet op slot gooien – 1 februari 2015

Spreuk 92 – Analogie met goed gezelschap – 31 januari 2015

Spreuk 91 – Inductie – 30 januari 2015

Spreuk 90 – Voortschrijden – 29 januari 2015

Spreuk 89 – Axioma enthymeem – 28 januari 2015

Spreuk 88 – Ongeluk – 27 januari 2015

Spreuk 87 – Herleiden en relateren – 26 januari 2015

Spreuk 86 – Eenvoud – 25 januari 2015

Spreuk 85 – Strategie – 24 januari 2015

Spreuk 84 – Probleem onderkennen – 23 januari 2015

Spreuk 83 – Miniaturen – 22 januari 2015

Spreuk 82 – Leemten – 21 januari 2015

Spreuk 81 – Afstemmen – 20 januari 2015

Spreuk 80 – Zekere koers met open blik – 19 januari 2015

Spreuk 79 – Bekopen en losraken – 18 januari 2015

Spreuk 78 – Feedback – 17 januari 2015

Spreuk 77 – Diepgang – 16 januari 2015

Spreuk 76 – Gelijke bron – 15 januari 2015

Spreuk 75 – Speelruimte voor vergissingen – 14 januari 2015

Spreuk 74 – Onwillig mopperen – 13 januari 2015

Spreuk 73 – Direct benutten – 12 januari 2015

Spreuk 72 – Voortreffelijkheid – 11 januari 2015

Spreuk 71 – Ware wijsheid – 10 januari 2015

Spreuk 70 – Wakker ontwaken – 9 januari 2015

Spreuk 69 – Achterhalen – 8 januari 2015

Spreuk 68 – Bestendigen – 7 januari 2015

Spreuk 67 – Aanmatiging matigen – 6 januari 2015

Spreuk 66 – Geholpen worden of verward raken – 5 januari 2015

Spreuk 65 – Binnensluipen en afweren – 4 januari 2015

Spreuk 64 – Onjuiste voorstelling van zaken – 3 januari 2015

Spreuk 63 – Vasthouden of loslaten – 2 januari 2015

Spreuk 62 – Goede voornemens – 1 januari 2015

2014

Spreuk 61 – Geen idee – 31 december 2014

Spreuk 60 - Realiteitszin, aannamen en hersenschimmen – 30 december 2014

Spreuk 59 – Guitig opgestelde hypothesen – 29 december 2014

Spreuk 58 – Rijzende problemen – 28 december 2014

Spreuk 57 – Hypothesen als loopplanken – 27 december 2014

Spreuk 56 – Wirwar – 26 december 2014

Spreuk 55 - Vitterige waarnemers en grillige theoretici – 25 december 2014

Spreuk 54 – Abstraheren en concretiseren – 24 december 2014

Spreuk 53 – Nut van theorieën – 23 december 2014

Spreuk 52 – Nietszeggende gemiddelden – 22 december 2014

Spreuk 51 – Zuivere ervaring – 21 december 2014

Spreuk 50 – Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Spreuk 49 – Onverloochenbaar – 19 december 2014

Spreuk 48 – Eigenheid – 18 december 2014

Spreuk 47 – Januskop – 17 december 2014

Spreuk 46 – Dialectiek – 16 december 2014

Spreuk 45 – Terminologie in verhouding tot fenomenen – 15 december 2014

Spreuk 44 – In het oog vatten en doordenken – 14 december 2014

Spreuk 43 – Taalworstelingen – 13 december 2014

Spreuk 42 – Bemoeienis – 12 december 2014

Spreuk 41 – Zelfeducatie en ondersteuning – 11 december 2014

Spreuk 40 – Transparantie – 10 december 2014

Spreuk 39 – Maximes helder bezien – 9 december 2014

Spreuk 38 – Omstreden raken – 8 december 2014

Spreuk 37 – Zwart op wit – 7 december 2014

Spreuk 36 - Gehoorbereik – 6 december 2014

Spreuk 35 – Onbegrip 5 december 2014

Spreuk 34 – Vermeend weerleggen – 4 december 2014

Spreuk 33 – Gezindheden – 3 december 2014

Spreuk 32 – Leer van Newton – 2 december 2014

Spreuk 31 – Onenigheid en problemen – 1 december 2014

Spreuk 30 – Gekante meningen – 30 november 2014

Spreuk 29 – Probleemstelling en twistappels – 29 november 2014

Spreuk 28 – Stokken en stilstaan – 28 november 2014

Spreuk 27 – Verstaanbaarheid – 27 november 2014

Spreuk 26 – Inlevingsvermogen – 26 november 2014

Spreuk 25 – Glad ijs – 25 november 2014

Spreuk 24 – Vrije val en botsing – 24 november 2014

Spreuk 23 – Antropomorfisme inherent aan menselijke natuur – 23 november 2014

Spreuk 22 – Wie of wat spreekt zich uit? – 22 november 2014

Spreuk 21 – Gelijke onderkent gelijke – 21 november 2014

Spreuk 20 – Uitgangspunt bij menselijke waarheden – 20 november 2014

Spreuk 19 – Menselijke voorstellingswijze en menselijke waarheid – 19 november 2014

Spreuk 18 – Ja en nee uit de mond van de natuur – 18 november 2014

Spreuk 17 – Verstand en hulpmiddelen – 17 november 2014

Spreuk 16 – Vrije focus – 16 november 2014

Spreuk 15 – Het onbeschrijfbare beschrijven – 15 november 2014

Spreuk 14 – Berekening en experiment – 14 november 2014

Spreuk 13 – Mens en moderne fysica – 13 november 2014

Spreuk 12 – Tolk van het verstand – 12 november 2014

Spreuk 11 – Zintuiglijke ervaringen en geestelijke vermogens – 11 november 2014

Spreuk 10 – Perspectivische wetten – 10 november 2014

Spreuk 9 – Blikrichting en corresponderende hoek – 9 november 2014

Spreuk 8 – Verschilzicht en positieverandering – 8 november 2014

Spreuk 7 – Gezichtsvermogen – 7 november 2014

Spreuk 6 – Vergelijken – 6 november 2014

Spreuk 5 – Aan- en indachtigheid – 5 november 2014

Spreuk 4 – Bedrieglijk oordeel – 4 november 2014

Spreuk 3 – Betrouwbare zintuigen – 3 november 2014

Spreuk 2 – Menselijke wijsheid – 2 november 2014

Spreuk 1 - Kenverhoudingen - 1 november 2014

Inleiding en verantwoording van Rudolf Steiner – 1 november 2014

Introductie en verantwoording – 1 november 2014